Գլխավոր » Politics, Թուրքիա, Լրահոս, Տարածաշրջան, Ցեղասպանություն, Քաղաքականություն

Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման մասին այսօր խոսելն արկածախնդրություն է

Հունիս 11, 2016թ. 10:35
Հայկ Մարտիրոսյան

Հարցազրույց  քաղաքագիտության դոկտոր ՀԱՅԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ հետ

Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման լոկոմոտիվի դերում 2009-ին ԱՄՆ էր, հիմա կարծես ակտիվ խաղի մեջ է փորձում մտնել Գերմանիա. վերջինիս այդ մտադրության մասին չի՞ փաստում նաև Բունդեսթագի ընդունած բանաձևը:

-Ամենևին՝ ոչ. Բունդեսթագի բանաձևում արտահայտված մտքերը հայ-թուրքական, այսպես կոչված, հաշտեցման մասին, դիտարկում եմ բոլորովին այլ համատեքստում: Ըստ իս, դրանով ընդգծվում է բանաձևի խաղաղասեր ու Թուրքիայի հանդեպ Գերմանիայի ոչ թշնամական վերաբերմունքը: Դրանով հանդերձ այդ բանաձևով Գերմանիան իր կոնկրետ վերաբերմոնքն արտահատեց Ցեղասպանության հարցում, թեև բոլորս էլ հասկանում ենք, որ այն իրականում Գերմանիայի կողմից Թուրքիային ուղղված մի փոքր կսմթոց էր:

Վստահ եմ, որ աշխարհի բոլոր խելամիտ պետություններն ու նրանց ղեկավարները հասկանում են, որ այսօր խոսել  հայ-թուրքական հարաբերությոնների մասին առնվազն արկածախնդրության ոլորտից է: Նման բան չի կարող լինել: Գերմանիայի ու Թուրքիայի քաղաքական վերնախավերի միջև այսօր կան խիստ լարված հարաբերություններ: Նման իրավիճակում Գերմանիան չի կարող հայ-թուրքական, այսպես կոչված, հաշտեցման հարցում ստանձնել առաջնահերթություն:

Այդ դեպքում ինչպե՞ս հասկանալ բանաձևում տեղ գտած ու այդ մասին վկայող  շեշտադրումները. ասվում է՝ Գերմանիան պետք է օժանդակի հայերին եւ թուրքերին մերձեցման գործընթացում, ապա կոչ է անում կողմերին քայլեր կատարել միջպետական հարաբերությունների կարգավորման հարցում, անգամ հիշատակվում են չարաբաստիկ ցյուրիխյան արձանագրությունները, և շեշտվում դրանց վավերացման ուղղությամբ ջանքերի գործադրման մասին: 

-Դա բացատրվում է երկու հանգամանքով. կամ այդ կերպ գերմանացիները ցույց են տալիս, որ իրենք խաղաղության և հաշտեցման կողմնակիցներ են, ինչը  բացարձակ ձևական բնույթ ունի, այն ընդամենը եվրոպական հայտնի՝ խաղաղություն, եղբայրություն, համերաշխություն ավանդական քարոզի արտահայտություն է: Կամ սա Բունդեսթագի պատգամավորների բացարձակ անտեղյակության, գուցեև չիմացության հետևանք է: Այսինքն, նրանք ներկա իրավիճակից անտեղյակ են: Ու նաև ամենևին չարժե նման խորը մտքեր փնտրել այդ թույլ ու բազում սխալներ պարունակող բանաձևում:

 –Իսկ գուցե հայկական կողմը պետք է մտածի այդ արձանագրությունները չեղարկելու մասի՞ն, մանավանդ որ դրանց <<ողջամիտ ժամկետ>> ասվածի արդիականությունը վաղուց ավարտվել է:

<<Ողջամիտ ժամկետ>> ասվածը, այո, վաղուց է անցել, և դրանք վաղուց պետք է չեղարկված լինեին: Ցյուրրիխյան արձանագրությունները վաղուց մեռած են և ես չեմ կարծում, որ որևէ խոհեմ երկիր կամ երկրի ղեկավար կարող է մտածել, որ դրանք կարող են ինչ-որ պահի կենսունակ լինել: Այդ հարցի քննարկումն անգամ խիստ մերժելի է:

Հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման ժամանակը դեռ չի եկել: Այն կգա միայն այն ժամամակ, երբ հասկանանք, որ մենք էլ պետք է նախապայմաններ առաջադրենք: Իսկ այսօր հայ-թուրքական սահմանի բացումը Հայաստանի համար հղի է սարսափելի վտանգներով: Տնտեսական՝ մի քանի միլիոն դոլարի հասնող օգուտը չի կարող երբևէ գերակշռել այն ազգային սպառնալիքներին, որոնք կլինեն սահմանը բացելուց հետո:

Բացի այդ, նման մենթալիտետ ու Հայաստանի հանդեպ ընդգծված խիստ բացասական վերաբերմունք ունեցող երկրի հետ, ինպիսին է Թուրքիան,   հարաբերություններ կարգավորելն անհեթեթության գագաթնակետ կլինի:

Դուք բացառո՞ւմ եք նաև այն, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հարցը Գերմանիայի կողմից կարող է օգտագործվել իր դերակատարումը տարածաշրջանում մեծացնելու համար: 

-Այո, բացառում եմ, այդ երկիրը նման մտադրություն չունի, իսկ  հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավումն ընդհանրապես Գերմանիայի մտահոգությունների շրջանակում չէ: Գերմանիան խնդիր ուներ Սիրիայում որոշակի ներկայություն հաստատելու, դա իր համար ավելի մեծ առաջնահերթություն էր, բայց  նույնիսկ սրանից կարծես թե կանգնեց:

Այնպես որ, պետք չէ ընկնել մեծ ներշնչանքների մեջ և թերի, թույլ ու անատամ այս բանաձևից նման լուրջ եզրահանգումներ անել: Զարմանալի է, որ հաճախ, պրիմիտիվ հանգամանքներում խորը իմաստներ ենք փնտրում: Դա, իհարկե, գավառական մոտեցումների արդյունք է, երբ դրսի հզորի, առաջատարի և դոմինանտի ամեն քայլ՝ սեփական գիտակցությունում պարուրվում է խորիմաստությամբ և հեռահար ակնարկներով: Մինչդեռ իրականությունը հաճախ շատ ավելի տրիվիալ և ձանձրալի է: Այդպես էլ՝ Բունդեսթագի բանաձևում պետք չէ երրորդ և չորրորդ շերտեր փնտրել: Երկրորդ՝ թերևս այո, բայց ավելին՝ անիմաստ է: Այն ուղղակի չկա:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

 

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Politics, Թուրքիա, Լրահոս, Տարածաշրջան, Ցեղասպանություն, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն