Գլխավոր » Լրահոս, Հարցազրույցներ

Տարածքային ռեյտինգային ընտրակարգը ցույց է տվել իր առավելությունները. Սամվել Նիկոյան

Փետրվար 6, 2018թ. 15:06
սամվել նիկոյան

Հարցազրույց ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԻ հետ
-Ձեր կոլաիցիոն գործընկեր ՀՅԴ-ն առաջարկում է փոփոխություն կատարել Ընտրական օրենսգրքում, նախ, վերանայել տարածքային ռեյտինգային ընտրակարգը, ապա խոշորացված համայնքներում ներդնել համայնքի ղեկավարի անուղղակի ընտրության մոդել և ավագանիների ձևավորման համամասնական ընտրակարգ: Ի՞նչ կարծիքի եք այս առաջարկների առնչությամբ:
-ՀՅԴ առաջարկի այն մասին, որտեղ խոսվում է տարածքային ռեյտինգային ընտրակարգի վերնայման մասին, համաձայն չեմ և բացատրեմ, թե ինչո՞ւ: Տարածքային ռեյտինգային ընտրակարգը, որն առաջին անգամ մեզանում փորձարկվեց 2017-ի խորհրդարանական ընտրություների ժամանակ, արդեն իսկ ցույց է տվել իր առավելությունները: Ցանկացած նոր ընտրական համակարգի ներդրումից հետո կարող են տարբեր խնդիրներ ի հայտ գալ, հնարավոր է նաև, որ ամբողջությամբ չընկալվի տվյալ օրենքի փիլիսոփայությունը, անգամ օրենքի արդյունավետ կիրառման հարցում կարող են խնդիրներ կամ թերացումներ առաջ գալ: Բայց կա նաև հարցի մյուս կողմը, եթե որևէ քաղաքական ուժ մերժում է ընտրական այս կամ այն համակարգը, դա դեռ չի նշանակում, որ պետք է նորից զբաղվենք ընտրական համակարգ փոփոխելով: Կարծում եմ, այստեղ կա մոտեցման խնդիր. ըստ իս, մենք պետք է ոչ թե գնանք այս կամ այն օրենքն անընդհատ փոփոխելու ճանապարհով, այլ տվյալ օրենքի փիլիսոփայությունն ամբողջությամբ ընկալելու և այն արդյունավետ կիրառելու ճանապարհով:
Եկեք հասկանանք, թե ի՞նչ հնարավարություններ է իրականում տալիս ռեյտինգային համակարգը: Քաղաքական ուժերը տվյալ մարզի ընտրողներին առաջարկում են ցուցակ, որում ներկայացված են ոչ թե ինչ-որ անծանոթ, անհասկանալի անձինք, այլև տվյալ տարածաշրջանում ճանաչված, հարգված մարդկանց: Յուրաքանչյուր կուսակցություն ներկայացնում է ոչ թե մեկ, այլ մի քանի հոգու, և դա նրան հնարավորություն է տալիս տարբեր մասնագիտությունների տեր անձանց ընդգրկել իր տարածքային ցուցակում: Ես հաճախ եմ բերում Շիրակի մարզի օրինակը, որտեղ ՀՀԿ ցուցակում ընդգրկված էին և՜ գիտնական, և՜ մանկավարժ, և՜ սոցիալական ու տնտեսական ոլորտները ներկայացնող պաշտոնյաներ, պետական կառավարման համակարգի փորաձառություն ունեցող մարդիկ: Այսինքն, մեր հասարակության տարբեր շերտեր ընդգրկվում են ռեյտինգային ցուցակներում, ինչն ընտրողին հնարավորություն է տալիս գտնել և ընտրել իր համար ընդունելի անձին, ում նաև անձամբ է ճանաչում: Իսկ սա շատ կարևոր հանգամանք է: Այսինքն, հանրությանն է տրված ընտրության այդ իրավունքը՝ ցուցակից ընտրել գիտնականի՞ն, մանկարավարժի՞ն, թե՞ սպորտսմենին կամ տնտեսական ոլորտում մեծ ճանաչում ունցող, հեղինակավոր անձանց: Կարծում եմ, սա արդար մոտեցում է:
Մենք ունենք միապալատանի խորհրդարան, ու ամվողջությամբ համամասնական համակարգի անցումը արդարացված չեմ համարում: Այս դեպքում ցուցակում կարող են երևալ առաջին երեք դեմքերը, լավագույն դեպքում առաջին տասնյակը, ու ընտրողի համար նախ շատ դժվար կլինի ամբողջ ցուցակն ընթերցելը: Հետո, ընտրողը կարող է ճանաչել ցուցակի միայն առաջին մի քանի մարդկանց, որոնք կարող են չներկայացնել իր մարզը: Կգործի շոգեքարշի էֆեկտը, երբ առաջին երեք դեմքն իր հետևից կտանի ամբողջ ցուցակ:
Նաև կա մտահոգություն, որ նման դեպքում մենք կարող է ունենանք մայրաքաղաքային խորհրդարան, ուր ընտրողը կունենա իր ընտրած կուսակցությունը, բայց չի ունենա իր ընտրած պատգամավորը, ում հետ նա կփորձի կապ հաստատել և իր խնդիրները նրան ներկայացնել: Ամբողջ աշխարհում մեծ ուշադրություն է դարձվում պատգամավորի ու ընտրողի կապի վրա, դրա համար պետությունը ֆինանսական մեծ ռեսուրս է տրամադրում պատգամավորին, դրանում է դրսևորվում նաև ընտրողի հանդեպ պատգամավարի պատասխանատվությունը: Եվ ռեյտինգային համակարգը լուծում է այդ խնդիրը, որ ընտրողն ունենա իր իսկ կողմից ընտրված և խորհրդարան ուղարկված պատգամավոր, որին նա կարող է դիմել ցանկացած ժամանակ: Ինչպե՞ս կարելի է վերացնել այդ կապը:
Նաև չմոռանանք, որ ռեյտինգային համակարգի ներդրման արդյունքում գնաց պայքար ՙբոլորը՝ բոլորի դեմ՚ սկզբունքով. և՜ կուսակցություններին էին միմյանց դեմ մրցում, և՜ կուսակցությունների ներսում, թեկնածուների միջև էր ծավալվել մրցակցություն: Այդ պատճառով, այս ընտրությունները չվերածվեցին ՙսև՚ ու ՙսպիտակի՚ պայքարի, ինչպիսին մենք միշտ ունեցել ենք, որովհետև, պայմանական ասած, ՙսև՚-ն էլ, ՙսպիտակ՚-ն էլ միմյանց դեմ պայքարելով՝ միաժամանակ միմյանց մեջ էին պայքարում:
Դրա համար ես ռեյտինգային համակարգը համարում եմ, պատկերավոր ասած՝ ներուժ ունեցող համակարգ, որը կարող է արդյունավետորեն գործել: Եթե անցած ընտրություններում եղել են իրավիճակներ, որը չի բխել օրենքի փիլիսոփայությունից, եկեք սևեռվենք օրենքի կիրառման կարգապահության վրա ու շտկենք խնդիրները:
Ինչ վերաբերում է ՀՅԴ առաջարկի երկրորդ մասին, որտեղ ասվում է խոշորացված համայնքներում ներդնել համայնքի ղեկավարի անուղղակի ընտրության մոդելը և ավագանիների ձևավորման համամասնական ընտրակարգը, ես այս առաջարկը համարում եմ քննարկման արժանի:
-ՀՅԴ-ն իր մի քանի կետանոց հայտարարության մեջ նաև առաջարկում է վարել բարձր որակավորում ունեցող, մրցունակ ու վստահելի մարդկային կապիտալ ձևավորելուն ուղղված արդար ու թափանցիկ կադրային քաղաքականություն: Այս մասի՞ն ինչ կասեք:
-Եթե այս մասին ասվեր երկու տարի առաջ, անպայման կհամաձայնեի, քանի որ ինքս էլ ասել եմ՝ մենք պետական կառավարման համակարգում ունենք որակյալ կադրերի խնդիր: Անգամ լրագրողներդ էիք գրում, թե կառավարություն, իշխանության մեջ կան քրեաօլիգարխիկ դեմքեր ու թվարկում էիք անուններ: Բայց այսօր իրավիճակն այլ է, և այդ փոփոխությունը սկսվեց երկու տարի առաջ փետրվար 12-ից , երբ ՀՀ նախագահը խոսեց նոր որակի կառավարիչի, պետական պաշտոնայի, նրան ներկայացվող պահանջների ու չափորոշիչների մասին: Հիմա ես ուզում եմ հարցնել, այսօր կառավարության մեջ կա՞ն քրեաօլիգարխիկ դեմքեր, ու եթե կան ովքե՞ր են նրանք:
-Կառավարությանը, իհարկե, հաջողվեց ազատվելՙօդյոզ՚ դեմքերից, սակայն կարծես դեռ չենք կարողանում ազատվել պետական ապարատում ծանոթ-բարեկամական կապերով աշխատանքի տեղավորվելու վատ սովորույթից:
-Համաձայն չեմ, քանի որ այսօր որևէ մեկը չի կարող ծանոթ-բարեկամական կապերով լուրջ աշխատանքի տեղավորվել: Կա քաղծառայողի աստիճանակարգ, ու եթե ուզում են որևէ մեկին որևէ պաշտոնում նշանակել, ապա նա պետք է համապատասխանի քաղծառայողի չափորոշիչներին: Հենց այնպես որևէ մեկը չի կարող քաղծառայողի որևէ պաշտոնի հավակնել, եթե չունի համապատասխան աշխատանքային փորձը ու չի անցել այդ աստիճանակարգով:
Ասել, թե պետական կառավաման համակարգը լցված է ծանոթ-բարեկամներով ինձ համար անընդունելի է: Վստահեցնում եմ, որ մեր փոխնախարարները, վարչությունների պետերը, աշխատակազմերի ղեկավարները բարձր ինտելեկտի տեր մարդիկ են: Նրանց մեծ մասն արտասահամանում կրթություն ստացած անձիք են, որոնց պահել է հայրենիքում ապրելու, աշխատելու հաստատակամությունը: Նրանք կարող էին արտասահմանում բարձր աշխատավարձով աշխատատեղեր գտնել, բայց ք իրենց ուսումնառությունից հետո վերադարձել են Հայաստան ու աշխատում են մեր պետական համակարգի միջին օղակներում, թեկուզ ցածր աշխատավարձով: Ուսումնասիրեք ու կհամոզվեք խոսքիս ճշմարտացիության մեջ: ԵԱՏՄ-ին անդամակցման շրջանում բոլորը ապշել էին մեր միջին չինովնիկների բարձր մակարդակից, իսկ մենք դժգոհում ենք: Ասել, թե պետական ապարատում որակյալ կադրեր չկան, դրանով վիրավարում ենք հենց այս մարդկանց: Չի կարելի: Այնպես որ, ես չեմ ընդունում մեր կոալիցիոն գործընկերոջս մոտեցումը ու այն համարում եմ ժամանակավրեպ:
-Դառնանք խորհրդարանական մյուս՝ ընդդիմադիր ՙԵլք՚ խմբակցության առաջարկին՝ փետրվարի 16-ին հրավիրել արտահերթ նիստ Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու նպատակով: Ըստ ՙԵլքի՚ լայն սպառման ապրանքների թանկացումը պայմանավորված է օրենսգրքի փոփոխություններով: Ի դեպ, ՙԾառուկյան՚ խմբակցությունը ևս միացավ այս նախաձեռնությանը։ Արդյոք արտահերթը կարո՞ղ է ինչ-որ լուծում տալ խնդրին, թե՞ ՙԵլքն՚ ընդամենն իր պոպուլիստական տարերիքի մեջ է:
-Մեր սահմանադրությունն ու օրենքները ընդդիմությանը տալիս են արտահերթ նիստեր հրավիրելու հնարավորություն, և ես հարգանքով եմ վերաբերվում սահմանադրական իրավունքից օգտվելու իրենց ցանկությանը: Բայց ունեմ իմ կարծիքը, որն էականորեն տարբերվում է նրանց կարծիքից. ես չեմ ընդունում հարկային օրենսգրքի փոփոխման իրենց պահանջը:
ՙԵլքն՚ անվերջ խոսում է գնաճի մասին, բայց ամեն ինչ այդպես չէ, ինչպես իրենք են ներկայացնում: Ցանկացած երկրում, որտեղ գնաճ չկա, եթե ամեն օր ընդդիմությունը հայտարարի, թե գները թանկ են, էս ժողովուրդը ո՞նց պետք է ապրի, վստահեցնում եմ, ամենաապահովված երկրում էլ նման կոչերը հաճելի ու ընկալելի կլինեն հասարակության համար, որովհետև գնորդը միշտ ուզում է էժան ապրանք գնել: ՙԵլքի՚ մեր գործընկերները դա շատ լավ են հասկանում: Մենք էլ շատ լավ ենք հասկանում, որ ընդդիմության խնդիրն է սոցիալական իրավիճակի, գնային տատանումների մասին խոսելով խաղալ հասարակության հույզերի վրա: Դա էլ, թերևս, ընդդիմության գործն է:
-Այսինքն, դուք կարծում եք, որ երկրում չկա սուր արտահայտված գնաճ, իսկ այն, ինչ անում է ՙԵլքը՚, ընդամենը քաղաքական շահարկումների դաշտի՞ց է:
-Իհարկե: Անցած տարի այս նույն ժամանակահատվածում գնաճը կրկնակի անգամ բարձր էր Հայաստանում: Այն բոլոր ապրանքները որոնք ներկրվում են դրսից ու դրսում թանկացել են համաշխարհային շուկայի թելադրանքով, չեն կարող մեզ մոտ չթանկանալ: Ոչ մի երկիր չի կարող զերծ մնալ գնային տատանումներից: Օրինակ, եթե դրսում թանկացել է ներկրվող կարագը, ինչպե՞ս կարող է մեզ մոտ չարտահայտվեր այդ գնաճը, և ոչ մի կառավարություն ի զորու չէ դրա դեմ պայքարելու: Պայքարի մեկ հնարավորություն կա, որ մեր ֆերմերները ներդրումներ անեն և Հայաստանում զարգացնեն անասնապահական ոլորտը:
Բայց անցած տարի ՙԵլքը՚ լռեց գնաճի մասին, ոչինչ չխոսեցին, որովհետև նախընտրական գործընթացներով էին զբաղված: Այս պահին ընդդիմադիր ուժը թեմա է փնտրում, ինչը կօգնի իրեն ավելի շատ երևալ, ավելի ակտիվ քաղաքական գործունեություն իրականացնել, փողոց դուրս գալ, փորձել ավելի շատ համակիրներ շահել: Դրա համար նրանք կառչել են այս հարցից ու նման միջոցներով սեփական ընդդիմադիր կեցվածք են ցույց տալիս: Ես իրենց հասկանում եմ, որովհետև ընդդիմությունը միայն նրա համար չէ, որ գա խորհրդարան ու ՙկողմ՚ կամ ՙդեմ՚ քվեարկի կառավարության կամ քաղաքական մեծամասնության ներկայացրած նախագծերին: Նա պետք է քաղաքական օրակարգ առաջադրի: Եվ ահա գտել են խնդիրը, որի շուրջ էլ փորձում են սեփական քաղաքական օրակարգը ձևավորել, ընդդիմադիր դաշտում ամրացնել իրենց տեղը ու հանրային գիտակցության մեջ ամրագրել իրենց դիրքորոշումը:
ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Լրահոս, Հարցազրույցներ բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն