Գլխավոր » NKR, Ադրբեջան, ԼՂ Հանրապետություն, ԼՂՀ փաստեր, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն

Ի՞նչ նկատի ուներ Լավրովը ասելով՝ ԼՂ խնդիրը մեկ փաստաթղթով հնարավոր չէ լուծել

Հունվար 16, 2018թ. 15:34
Կարեն Բեքարյան

Հարցազրույց ԱԺ ՀՀԿ պատգամավոր ԿԱՐԵՆ ԲԵՔԱՐՅԱՆԻ հետ
Տարեկան ամփոփիչ ասուլիսում ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը անդրադարձել է ԼՂ հիմնախնդրին, ասելով.ՙՄեկ փաստաթղթով մեկընդմիշտ հնարավոր չէ այն լուծել: Անհրաժեշտ է փուլային մոտեցում՚: ժամանակին հայկական երկու կողմերը մերժեցին ԼՂ խնդրի փուլային լուծումը. այսօր ի՞նչ տարբերակի մասին է ակնարկում ռազմավարական գործընկեր երկրի արտաքին գերատեսչության ղեկավարը:
-Փորձեմ բացել փակագծերը, իհարկե, դրա հետ մեկտեղ աչքի առաջ պետք է ունենանք, որ Լավրովի խոսքում ևս մնացի որոշ փակագծեր, և լավ կլինի, որ ՌԴ ԱԳ նախարարը փոքր-ինչ հստակեցներ իր խոսքը:
Այնուհանդերձ, ի՞նչ ասել է հնարավոր չէ մեկ փաստաթղթով լուծել խնդիրը: Նախ տարբերակենք երկու բան. խնդրի կարգավորում փուլերո՞վ ,թե՞ փաստաթղթերի ստեղծում փուլերով: Լավրովի խոսքը բառացիորեն հուշում է այն մասին, որ ասվածը վերաբերում է փաստաթղթերին: Հիմա, եկեք անդրադառնանք բանակցային գործընթացի այն փուլերին, որոնք մեզ ծանոթ են, այսինքն՝ ժամանակին հանրայնացվել են:
Այսպես, համանախագահների առաջին խնդիրն է, որ կողմերը համաձայնության գան սկզբունքների շուրջ և ստորագրեն այդ փաստաթուղթ: Ապա անցնեն շրջանակային համաձայնագրի պատրաստմանը: Արդյոք, Լավրովը հենց սրա մասին չէ՞ր խոսում: Նրա խոսքը բառացիորեն վերլուծելով հանգում ենք նրան, որ ՌԴ ԱԳ նախարարը խոսեց հենց այդ երկու փաստաթղթերի մասին:
Հայտնի են Հելսինկյան ակտից բխող հիմնական երեք սկզբունքները՝ տարածքային ամբողջականություն, ազգերի ինքնորոշման իրավունք, ուժի և ուժի կիրառման սպառնալիքի բացառում, սրան ավելացրած այն տարրերը, որոնք ընկած են Մադրիդյան սկզբունքերի հիմքում, որի մասին բազմիցս խոսել ենք: Այս սկզբունքների շուրջ համաձայնության գալու մասին համանախագահող երկրների նախագահների մակարդակով հնչել են տարբեր հայտարարություններ և Լակվիլայում, և Մոսկոկայում ու այլուր, դրանց զգալի մասը հանրայնացված է: Հիշենք Կազանը. համանախագահող երկրների ակնկալիքները մեծ էին, նաև մեր ակնկալիքն էր մեծ, քանի որ պայմանավորվածությունները տանում էին նրան, որ Կազանում վերջապես փաստաթուղթ է ստորագրվելու, և այն լինելու էր սկզբունքների վերաբերյալ փաստաթուղթ: Բայց համանախագահների մոտեցումը հետևյալն է. հնարավոր չէ ընդունել շրջանակային համաձայնագիրը, քանի դեռ չգիտենք, թե ի՞նչ սկզբունքների հիման վրա է այն պատրաստվելու: Հայաստան էլ տարբեր առիթներով այս հարցում արտահատել է իր համաձայնությունը: Այսինքն, սկզբից պետք է լինի սկզբունքներն արտացոլող փաստաթուղթը, որի տակ դրված կլինի հակամարտության կողմերի ստորագությունը, և սրանից հետո միայն կարելի է անցում կատարել շրջանակային համաձայնագրի պատրաստմանը:
Լավրովի ասածը, թե մեկ փաստաթղթով հարցը չի կարգավորվելու, ըստ իս, վերաբերվում է հենց սրան, նախ, ձեռքի տակ ունենալ սկզբունքներին վերաբերող փաստաթուղթը, ապա դրա հիման վրա բանակցել շրջանակային համաձայնագրի պատրաստման ու կիրառման շուրջ:
-Իսկ Լավրովի խոսքում ԼՂ կարգավիճակի հարցի որոշումն անորոշ ապագային թողնելու ակնարկ կա՞ր:
-Ոչ, ԼՂ կարգավիճակի հարցն, անշուշտ, սկզբունքներն ամրագրող փաստաթղթի մաս է կազմում: Իրականում Լավրովը, գուցեև մի փոքր փոխված բառակազմով, սակայն կրկնեց է այն մոտեցումը, որ վերջին տարիներին ասում են համանախագահները, այսինքն, Լավրովը նոր բան չասաց: Հայկական երու կողմերն էլ բազմիցս ասել են, որ խոսել շրջանակային համաձայնագրի մասին՝ չունենալով համաձայնեցված, ստորագրված սկզբունքների փաստաթուղթը, անտրամաբանական է: Պատկերացրեք, սկսում ենք բանակցել շրջանակային փաստաթղթի շուրջ՝ սեղանին չունենալով ոչ մի ուղենիշ՝ չունենալով ամրագրված սկզբունքերը, դա անհնարին է: Այդպես կարելի է 50 տարի բանակցել ու ընդամենը 4 տող առաջ գնալ: Այն պահին, երբ կողմերը կունենան սկզբունքները, շրջանակային համաձայնագրի կազմումը քաղաքականից կվերածվի տեխնիկական հարցի: Իսկ շրջանակային համաձայնագիրը մեծ փաստաթուղթ է լինելու, որտեղ բոլոր հարցերը, կարգավորման բոլոր դետալները մանրամասնորեն նշվելու են՝ սկսած ժամանակացույցից մինչև իրականացնող ծախսերը, որպեսզի որևէ կողմ հնարավորություն չունենա շեղվել փաստաթղթի կատարումից:
Դարձյալ մեջբերեմ Լավրովի խոսքը. ՙՀիմա կարևոր է հավելյալ քայլեր ձեռնարկել, որպեսզի շփման գծում ավելի հանգիստ լինի: Դա կօգնի անցում կատարել քաղաքական կարգավորման՚: Շփման գծում հանդարտ լինել նշանակում է, նախ Վիենայի, Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների կատարում, իսկ ադրբեջանական զլմ-ը փոխանցում են սեփական իշխանության հրճվանքը, թե իրենց հաջողվել է տապալել Հայաստանի՝ շփման գծում վերահսկող մեխանիզմների ներդման նախաձեռոնությունը: Մինդեռ Լավրովի հայտարարությունը հակառակի մասին փաստեց: Եվ ուրեմն, ի՞նչ քայլեր կարող ենք ակնկալել համանախագահներից:
-Այստեղ խոսքը, իրոք, Վիենայի, Սանկտ Պետերբուրգի ու Ժնևի համաձայնագրերի կտարման մասին է: Այսինքն, Լավրովը խոսում է առողջ տրամաբանության հաղթանակի մասին: Քանի որ հնարավոր չէ բանակցել, արդյունք ունենալ, երբ սահմանին անվերջ կրակում են: Սա այն է, ինչի մասին բազմիցս ասել է Հայաստանը: Լավրովի ուղերձում հստակ արձանագրվում է այն, որ հնարավոր չէ օրակարգից հանել Վիեննան, Սանկտ Պետերբուրգն ու Ժնևը, պարզ ասում է՝ առաջընթաց կարելի է ակնկալել, եթե շփման գծում վիճակը կայունա է:
Եվ հետո, Ադրբեջանին ամենևին չի հաջողվել այս հարցում ինչ-որ բան տապալել կամ ձախողել, ու իզուր է նրանց հրճվանքը: Վերջապես, շփման գծում մեխանիզմների տեղադրումը, հրադադարի հաստատումը միայն հայկական կողմի ցանկությունն ու երազանքը չեն, դա պարզ տրամաբանություն է: Ոչ քաղաքակիրթ բանակցություններով հնարավոր չէ ունենալ քաղաքակիրթ արդյունքներ, ինչպեսև չենք կարող ունենալ քաղաքակիրթ բանակցություններ, երբ մարդիկ սահմանին իրար սպանում են: Սահմանին պետք է լինի անդորր, որպեսզի հնարավոր լինի բանակցային գործընթացում ակնկալել առաջընթաց:
-Բայց այսօր հնարավոր է՞ ակնկալել այդ անդորրը՝ հաշվի առնելով ալիևյան իշխանության հստակ, ծրագրված հակահայական քաղաքականությունը:
-Մենք պետք է հասկանանք, թե ալիևյան իշխանությունն ի՞նչ է ուզում, իսկ նա ուզում է իր սեփական հանրությանն անընդհատ ցույց տալ, որ կա թշնամի, ուզում է շեղել իր ժողովրդի ուշադրությունը՝ արտաքին թշնամու ոռճացված կերպար ստեղծելով, ուզում է ասել, որ Ադրբեջանի պես հարուստ երկրի ողջ եկամուտը ծախսվում է տարածքային ամբողջականության վերականագման վրա և դրանով լռեցնել ժողովրդի նեքին պոռթկումը: Այսինքն, Ադրբեջանի իշխանությանը ձեռնտու է այսօրվա ստատուս քվոն, որից էլ նրանք ատամներով կառչած են, հակառակ դեպքում, իշխանության պահպանման խնդիր կառաջանա: Եվ որպեսզի այդ կառչվածությունն ինչ-որ ձևով լինի ընկալելի՝ սահմաններում չպետք է հանգիստ չլինի: Սա այն քաղաքականությունն է, որը տարիներ ի վեր իրականացնում է Ալիև կրտսերը: Սա նաև վաղուց պարզ է համանախագահներին:
Հայաստանը պետք է հնարավոր տարբակներով ներազդի Ադրբեջանին զենք վաճառելու գործընթացի վրա, և այս առումով, վերջերս հայ վերլուծաբաններն անդրադաձան 907 բանաձևի վեկենդանացման գաղափարին, շեշտելով, որ ԱՄՆ-ը պետք է դադարեցնի օգնությունը ագրեսոր Ադրբեջանին: Չնայած ԱՄՆ-ը ծանր զինատեսակներ, հարձակողական զենք չի մատակարարում Բաքվին, սակայն հիշենք, որ քառօրյա պատերազմի օրերին Թալիշ գյուղի խաղաղ բնակչներին խոշտանգողները ԱՄՆ-ում վերապատրաստված ադրբեջանցի սպաներն էին:
-Ես չեմ ուզում կենտրոնանալ միայն 907 բանաձևի վրա, բայց կասեմ հետևյալը: Ադրբեջանին զենք վաճառելու գործընթացի վրա ներազդելու աշխատանքների տրամաբանությունը պետք է լինի հետևյալը. առաջին, միջազգային հանրությանը, առաջին հերթին համանախահագներին ներկայացնել իրական պատկերը, ինչի արդյունքում բանակցություններում հնարավոր չի լինում առաջընթաց արձանագրել: Երկրորդ, երբեք թույլ չտալ,որ Ադրբեջանի մոտ առաջանա գայթակղություն կամ պատրանաք, թե ինքը կարող է ուժով լուծել հարցը: Սա արդեն մեր բանակի խնդիրն է, ոչ թե արտաքին աշխարհի, քանի որ մեր անվտանգության երաշխավորը հայկական բանակն է, ոչ թե որևէ բանաձև, այդ թվում 907-ը: Հայկական կողմերն այս երկու ուղղություններով անկախությունից ի վեր հնարավորությունների սահմաններում աշխատանք են կատարում: Թերևս հարկավոր է այդ աշխատանքներն առավել ակտիվացնել:
Եվս մի կարևոր հանգամանք. սա այն աշխատանքը չէ, որն ունի վերջ, սա շարունակական աշխատանք է, քանի դեռ Ադրբեջանի ընկալուները կշարունակեն մնալ նույնը: Մենք շատ ենք օգտագործում տեղեկատվական, հոգեբանական պատերազմ եզրույթները: Բայց իրականում կա նաև նյարդերի պատերազմ եզրույթը, երբ հակառակորդն աշխատում է նյարդերի կազմալուծման վրա:

Սա պետք է գիտակցենք ու մեր նյարդերը չպետք է տեղի տան: Պետք է հասկանանք, որ շատ հարցեր ժամանակի ընթացքում փոփոխվելու են, ինչպես նաև ժամանակը կփոխի դիմացինի ընկալումները: Բայց դրան հասնելու համար ամենօրյա աշխատանք է  հարկավոր: Հասկանալով, թե ի՞նչ է կատարվում, ո՞րն է մեր հակառակորդի նպատակը, իրավունք չունենք թևաթափ լինելու և մտածելու, թե վերջ, խնդրի կարգավորման հնարավորություն այլևս չկա: Չէ, այդպես չէ, պարզապես մենք պետք է երկու ուղղությամբ ակտիվ աշխատենք, մեր օրակարգի թիվ մեկ կետերը պետք է լինեն արտաքին քաղաքականությունը, այստեղ պետք է կոնկրետ աշխատել միջազգային, այդ թվում հանրային ընկալումների վրա, մյուսը, մեր բանակի հզորացումը, որպես Հայաստանի ու Արցախի Հանապետությունների անվտանգության երաշխավորի: Եվ դա այն է, ինչն արվում է:
ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել NKR, Ադրբեջան, ԼՂ Հանրապետություն, ԼՂՀ փաստեր, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն