Գլխավոր » TOP, Զինված ուժեր, Լրահոս, Հասարակություն

Ուսանողների  ազնիվ մղումներն օգտագործելն  անբարոյականություն է

Նոյեմբեր 21, 2017թ. 23:06
Վահրամ Մկրտչյան

Հարցազրույց ՀՀ Կրթության և գիտության փոխնախարար ՎԱՀՐԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ հետ

 -Իշխանությունն ու «Հանուն գիտության զարգացման» նախաձեռնության անդամները  համաձայնության եկան նոյեմբերի 22-ին կազմակերպել  կլոր սեղան, ուր կողմերը կլսեն մեկմեկու դիրքորոշումները, կնեկայացնեն իրենցն ու որոշակի եզրահանգման կգան:  Ըստ ձեզ կոմպրոմիսային ի՞նչ լուծում կգտնվի, որը կբավարարի  կողմերին՝ և ուսանողներին, և ՊՆ-ին թույլ կտա իրականացնել բանակի հզորացմանը միտված իր կարևոր ծրագիրը:

-Նախ, ես պետք է գովեստի խոսքեր ասեմ մեր ուսանողների հասցեին, որոնք օրենքի ընդունումից հետո հրաժարվեցին հացադուլից, և դադարեցրին դասադուլները՝  լավ գիտակցելով, որ ավելորդ լարումները կվնասեն իրենց իսկ շահերը, նաև կարող են խաթարել  կրթական ընթացքը, ինչը հարված է մեր կրթական համակարգին: Պետք է նաև նրանց հորդորեմ, որ սպասվող  հանդիպմանը  ըմբռնումով  մոտենան, մանավանդ որ,  իշխանությունը ցանկություն ունի լուծումներ գտնել օժտված ուսանողների համար, որոնք կարող են, իրոք, օգուտ տալ հայրենի գիտության զարգացմանը:

Իսկ նոյեմբերի 22-ին, այո, 5+5 ձևաչափով տեղի կունենա քննարկում: Կողմերը կներկայանան  5-ական ներկայացուցիչներվ՝ 5-ը կլինեն գործադիրի ու օրենսդիրի ներկայացուցիչներ, 5-ը՝ ուսանողներ: Քննարկումը կցուցադրվի ուղիղ եթերով: Այն  միտված է  համագործակցության ընդհանուր եզեր գտնելուն: Հիմա կդժվարանամ ասել, թե քննարկման արդյունքում ինչի՞ կհանգեն: Բայց քանի որ ես եղել եմ այն առաջին պաշտոնյան, որն ընդունեց դասադուլի դուրս եկած և ԿԳ նախարարության շենքի մոտ իրենց բողոքն արտահայտող ուսանողներին,  ու զրուցել նրանց հետ, համոզված եմ, որ նրանք խոհեմ, գիտակից մարդիկ են և անպայման սթափ եզրահանգման կգան:

Նրանց  հիմնական պահանջը վերաբերում է կրթության անընդհատության ապահովմանը, այսինքն,  այսօրվա մագիստրոսին հնարավորություն  ընձեռել շարունակելու իր ասպիրանտուրական կրթությունը:  Նոր օրենքը որոշակիորեն այդ հնարավորությունն ընձեռում է, հետևյալ առումով,  եթե տվյալ ուսանողի վերաբերյալ լուրջ երաշխավորություններ են ներկայացվում,  ապա կառավարության որոշմամբ նրան կտրվի տարկետման իրավունքով՝ շարունակելու իր ուսումը ասպիրանտուրական համակարգում: Կարծում եմ, հենց այս հարցի շուրջ էլ կընթանան սպասվող  բանակցությունները:

-Իշխանությունն ասում է, թե  օրենքի ընդունումից հետո սկսվում է օրենքից բխող ենթաօրենսդրական ակտերի, որոշումների ընդունման փուլը, ու հրավիրում ուսանողներին ակտիվ մասնակցել դրանց մշակման հանձնաժոովի աշխատանքնրին:

-Դեռ վարչապետի հետ հանդիպման ժամանակ ուսանողներին այդ առաջարկությունն արվեց, ասվեց՝ օրենքի ընդունումից հետո եկեք բանակցենք  ենթաօրենսդրական ակտերի կարգավորումների շուրջ: Բայց նոր օրենքում պետք չէ ակնկալել արմատական փոփոխություններ, պետք չէ մտածել, թե կփոխվի օրենքի այս կամ այն դրույթը, ես այդ տարբերակը  բացառում եմ, որովհետև մենք գործ ունենք մի օրենքի հետ, որը միանշանակորեն բխում է մեր ազգային անվտանգության շահերից :

Մինչև տեղի կունենա սպասվելիք հանդիպումը տարբեր ուղղություններով՝ որոշ զլմ-ներ,  հկ-ների ու քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներ,  որոնք դեմ են  ՙՙԱզգ-բանակ՚՚ հայեցակարգին,  ու նպատակ ունեն  տղաների ձեռքով սեփական ՙՙշագանակները՚՚ հավաքել,  քննադատում են ուսանողների հացադուլից դուրս գալը, գործադուլը դադարեցնելը: Սրանով արդյո՞ք տղաներին չեն  դրդում  գնալ կոշտ քայլերի: 

-Մեր երիտասարդներն, իրականում դուրս եկան դասադուլի իրենց կրթական հարցերով մտահոգ և  նույնիսկ  դիմեցին  ծայրահեղ միջոցի՝ հացադուլի: Եվ եթե որևէ ուժ, լինի հասարակական կազմակերպություն, թե քաղաքական, փորձում է ուղղորդել ուսանողների ազնիվ բողոքը և նրանց ազնիվ մղումներին տալ իրենց համար ցանկալի ուղղություն՝  անբարոյականություն է:

Բայց ես վստահ եմ,  այդ երիտասարդներն իրենց պետությունը սիրող ու պետության ապագայի համար մտածող մարդիկ են, դրա համար նրանք ոչ մի ազդեցության տակ չեն  ընկնի:

-Պարզ խոսենք.  շարժումը քաղաքականցնելու միտումն ակնհայտ է ու այս հողի վրա  ուսանողների ներսում տարաձայնություններ կան.  մի կողմը զուտ կրթական հարցեր է բարձրացնում, սակայն մյուսը, մասնավորաբար, ՙՙԵլքՙՙ խմբակցության պատգամավոր Արարատ Միրզոյանի օգնական Վահան Կոստանյանի շուրջը հավաքվածները փորձում են այս ակցիաները քաղաքական շահերի ծառայեցնել:  Փաստորեն, այս ամենի հետևում ՙՙԵ՞լք՚՚-ն է:

-ՙՙԵլք՚՚-ի լիդերներից մեկը հայտարարեց, եթե ուզում եք հաջողություն ունենալ, ուրեմն,  շարժումը պետք է քաղաքականացնեք: Բնական է, որ ընդդիմությունը, լինելով փոքարաթիվ, փորձում է իր օգտին ծառայեցնել նման շարժումները, բողոքներն ու ընդվզումներ: Ուզում են հարմար պահին հանդես գալ և դիվիդենտներ շահել, դրանով  իրենց թվաքանակը մեծացնել: Քաղաքական տեսանկյունից, գուցե դա նորմալ երևույթ է, բայց դա չի հաջողվի ո՛չ ՙՙԵլք՚՚-ին, ո՛չ էլ մեկ այլ ուժի: Այդ  երիտասարդները թույլ չեն տա, որ իրենց ինչ-որ այլ շահերի ծառայեցնեն:

Մյուս կողմից, դասադուլի ելած ուսանողների մեջ կարող են լինել տարբեր կուսակցությունների անդամներ, որոնք կփորձեն իրենց ուսանող ընկերներին ուղղորդել դեպի իրենց կուսակցություն: Չեմ կարծում, որ ինչ-որ մեկը կկարողանա մոլորեցնել երիտասարդներին, ուղղակի  կարող են այս ընթացքում մի քանիսին անդամագրել իրենց  կազմակերպությանը: Ավելին անել չեն կարող:

 -Ուսանողների բողոքն այսչափ հուժկու չէր արտահայտվի՝ դասադուլներ, հարցադուլ,   եթե նրանց ձայնն իրականում լսելի լիներ բուհ-երի ղեկավարության կողմից, եթե ուսանողը հրապարակայնորեն իր կարծիքն արտահայտելու հնարավորություն ունենար: Արդյոք, ազատ խոսքի բացակայությունը չհանգեցրե՞ց նման  պոռթկման: Եվ արդյոք սա չի՞ խոսում բուհական համակարգում  խորհրդային ժամանակներից պահպանված կարծրատիպերի մասին:

 –Շատ հետաքրքիր հարց բարձրացրիք: Երբ նշանակվեցի փոխնախարար, բազմաթիվ բուհ-երի ներքին  կառուցվածքը և վարքագծային կանոնները  դիտակելուց  հետո, հասկացա, որ  մեր բուհ-երը կարելի է դասակարգել տարբեր աստիճանների: Այո, կան բուհ-եր, ուր կա, եթե  չասեմ ֆեոդալական, ապա խիստ ընդգծված վարչահրամայական կառավարման համակարգ: Բայց դրանց կողքին կան բուհ-եր,  այստեղ առաջամարտիկը  ԵՊՀ-ն է, ուր կա ազատ խոսք և ուսանողակենտրոն կրթական համակարգ: Մեր ուսանողների ազատությունը անսահմանափակ է: Ցանկացած մարդ կարող է իր կարծիքը արտահայտել: Եվ ես ոչ մի վատ բան չեմ տեսնում նրանում, որ բուհ-ական երիտասարդությունը կարող է այս կամ այն հարցի հետ կապված իր խոսքն ասել: Վաղն էլ նա կարող է իր կարծիքը հնչեցնել, առավել գլոբալ հարցերի մասին, ինչպիսին է օրինակ, արցախյան խնդիրը կամ մեր երկրի ապագայի հետ կապված որևէ հարց: Եվ ոչ ոք չի կարող լռեցնել մեր երիտասարդությանը: Նրանք անկախության սերնդի երիտասարդներն են ու շատ լավ գիտեն անկախության արժեքը,  որքան էլ իմ սերունդը դա չուզենա նկատել,  որքան էլ փնթփնթա ու դժգոհի:

Իհարկե, կան  օտար կառույցներ, որոնք կփորձեն ու նաև փորձում են օտարածին արժեքներ մտցնել մեր երիտասարդների մեջ, բայց հավատացնում եմ ձեզ, այս հարցում էլ չեն կարող հաջողել: Երբ խոսում ես մեր երիտասարդների, հատկապես, ուսանողների  հետ,  նկատում ես, որ նրա չնչին տոկոսն է տարված  դրսի օտար արժեքներով, այդպիսիք հիմնականում դրսից ֆինանսավորվող հկ-ների հետ կապված են ինչ-ինչ շահերով:  Բայց հիմնական մասը՝ 99 տոկոսն ամուր կանգնած է իր արմատների վրա ու գիտելիք է կուտակում: Արդյունքները մենք մոտ ապագայում կտեսնենք, ինչին ի դեպ, նպաստելու են նաև մեր կրթական բարեփոխումները, որոնք շուտով կիրականացվեն:

-Պարոն Մկրտչյան,  արդարացված չէ՞  ուսանողների այն պնդումը, թե  բանակ գնալգալուց հետո շատերը չեն ցանկանում  կրթությունը շարունակել ասպիրանտուրայում, չեն ցանկանում զբաղվել գիտությամբ:

-Կարծում եմ, այնքան էլ տեղի չէ: Տեսեք վերլուծություն ի՞նչ է փաստում: Մեկ օրինակ բերեմ. այս տարի ասպիրանտուրական կրթության համար մենք տարկետման իրավունքով 140 տեղ հատկացրինք, բայց երեք տասնյակից ավելի տեղեր թափուր մնացին,  այսինքն՝ տեղը կար, սակայն    ասպիրանտուրայում սովորելու  ցանկություն հայտնողներ չեղան:  Ասպիրանտուրա ընդունված, սովորող ու  պաշտպանած մարդկանցից միայն 10-15 տոկոսն է մնում գիտության մեջ, մնացածը գիտությունից հեռանում են: Չեմ ուզում վատաբանել այն մարդկանց, որոնք իրենց թեզը պաշտպանում են ու այլևս չեն զբաղվում գիտությամբ, բայց իրականությունն այն  է, որ նրանք, իրոք, հեռանում են գիտությունից: Արդյոք սա նաև հիմք չի՞ տալիս ասելու, որ նրանք այդ խողովակն օգտագործեցին բանակում չծառայելու համար: Այս փաստը խոսում է այն մասին, որ պետք չէ ասել, թե նոր օրենքով մենք խնդիր կունենանք ու կվտանգենք մեր գիտությունը:

-Գուցե պետք է պատճառը մեկ այլ տեղ փնտրել. և դա գիտության ոլորտի վատ ֆինանսավորումն է: Ինչո՞ւ չենք խոսում այն մասին, որ գիտությանը հատկացվող գումարներն այնքան խղճուկ են, այնքան ցածր են աշխատավարձերը, որ գիտությամբ զբաղվելու մեծ ցանկություն ունենալով՝  շատ երիտասարդներ ասպիրանտուրան  ավարտելուց հետո անկարող են լինում զբաղվել գիտությամբ:

    -Խնդրի ֆինանսական կողմն, իհարկե, կա: Այն, որ  գիտության ֆինանսավորումը քիչ է՝ երկու կարծիք լինել չի կարող: Բայց այնպես չէ, որ մեր կառավարությունն անտեսում է գիտական  ոլորտը:  Մեկ ցուցանիշ բերեմ, տեսեք, մենք կրթական համակարգում իրականացվող կառուցվածքային   փոփոխությունների արդյուքում ունենում ենք կրթության ոլորտի աշխատակիցների 2797 հաստիքի կրճատում: Օպտիմալացման  իրողության պարագայում, երբ խնդիր է դրված հնարավորինս զերծ մնալ ավելորդ ծախսերից, գիտության մեջ, սակայն  ոչ մի կրճատում չի լինելու: Նախատեսված  5778 հաստիքը նույն չափով պահպանվում է  2018-ի բյուջեում, ոչ մի հաստիք չի կրճատվում, և ոչ էլ  գիտաշխատողների աշխատավարձերի ֆոնդն է նվազում. այն նույնն է մնացել: Եվ սա փաստում է  գիտության նկատմամբ կառավարության դիրքորոշման մասին: Կա տրամադրվածություն, անել այնպես, որ  ՀՆԱ-ի 2 տոկոսից պակաս չլինի կրթության ու գիտության ֆինանսավորումը:

Պետք չէ համեմատվել  խորհրդային  ժամանակների հետ,  երբ մեր երկիրը գիտատեխնիական առաջընթաց էր ապրում, երբ ապահովված էինք  սարքավորումներով,  լաբորատորիաներով, դրանք  այսօր պակասել են,  չմոռանանք, որ ԽՍՀՄ տարիներին մենք օգտվել ենք մի հսկա երկրի գիտական հնարավորություններից, մի բան ինչն այսօր չկա: Հետևաբար,  մենք պետք է առաջնորդվենք եղած  հնարավորություններով: Իսկ դրանք սահմանափակ են,   ՀՀ բյուջեի մեջ մոտ  400 մլրդ դրամը  սոցիալական բաղադրիչին է բաժին ընկնում, որը բյուջեի 1/3 մասն է կազմում: Սրանից ավելին  գնում է  ռազմական ծախսերի վրա: Այս ամենը պետք է հաշվի առնել: Գիտությունն առաջնահերթ ոլորտ համարելով՝  կառավարությունը ստիպված է եղած գումարների շրջանակում բաշխում կատարել: Կան առաջնահերթ ոլորտներ. կարող ե՞նք թոշակները, աշխատավարձերը պակասեցնելու հաշվի գիտության բաժինն ավելացնել,  կարող ե՞նք ռազմական տեխնիկայի գնման փոխարեն գումարներն ուղղել գիտությանը: Ցավոք, չենք կարող:

 Ես որպես գիտնական մի բանում համոզված եմ,  իրեն գիտության մեջ տեսնող մարդը կարող է  գտնել հնարավորություն ու մնալ գիտության մեջ: Հիշում եմ խորհրդային  շրջանում իմ անցած ուղին,  85-88թթ. եղել եմ ասպիրանտ, ստացածս վարձատրությունը չնչին էր,  բայց  ես ու իմ նման մտածող մարդիկ չհեռացանք  գիտական ոլորտից:  Հիմա էլ, եթե  որևէ մեկն իր առաքելությունը տեսնում է գիտության մեջ, նա չի հեռանա, կգտնի միջոցներ ու կմնա գիտության մեջ:  Ես վստահ եմ, կգա այն օրը, երբ մեր պետությունն էլ հնարավորություն կունենա մեծ գումարներ հատկացնելի գիտությանը:

-Դասադուլների ու հացադուլի օրերին, փորձ արվեց տպավորություն ստեղծել, թե  Հայաստանի մայր բուհ-ում տոտալ վերահսկողություն կա. որոշ զլմ-ներ  դեդեկտիվ ժանրին հատուկ տարրեր խաղարկացեին. իբր թե ՙՙարգելքներըՙՙ  հաղթահարելով  հասան հացադուլավորներին ու դռան ճեղքից հևահև ձայնագրեցին նրանց: Իրո՞ք ԵՊՀ-ի ղեկավարության պահանջով էին  փակվել դռները:   

 –Ես կասեմ այն , ինչի ականատեսը եղա հացադուլի  օրը: ԵՊՀ ֆիզիկայի ու կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետների անցումային հարթակում գտնվող  լսարանում 5 տղաները հացադուլ սկսեցին, այդ դասասենյակը գտնվում է  իմ  աշխատանքայի լաբորտորիայի անմիջական  հարևանությամբ: Նախարարության  ընդմիջման ժամին որոշեցի գնալ համալսարան, մոտենալով՝ տեսա մի քանի ուսանողների, որոնք ջութակ էին նվագում, մոտավորապես,  100  ուսանողներ էլ կանգնած լսում էին: Տեղեկացա, որ հացադուլավորներին էին  զորակցում: Ինքս էլ մի քանի րոպե կանգնեցի ու լսեցի ուսանողների երաժշտական կատարումը: Այդ  խառը պահին ֆակուլտետի դուռը բաց էր,  ոչ մի խնդիր չկար, ես ևս ուսանողների միջով անցա ու հանգիստ մտա  մասնաշենք: Անարգել ներս մտա ոչ թե նրա համար, որ փոխանախարար եմ,  այլ դուռը բաց էր և բոլոր ուսանողները հանգիստ ներս ու դուրս էին անում: Իսկ դուռը փակելու դեպք եղավ միայն առաջին օրը՝ քիմիայի ֆակուլտետում, բայց դեկանը դա թույլ չտվեց ու դռները բացվեցին: Պարզապես,  անվտանգության աշխատակիցները՝ տեսնելով, որ խումբ է հավաքված, փորձել են ինչ-որ լուծում տալ իրավիճակին ու փակել էին դուռը: Ես հեռու եմ այն մտքից, որ ԵՊՀ ղեկավարության կողմից կարող էր նման  ցուցում տրվել: Այդպես մտածելն, անկեղծ ասած, լուրջ չէ:

 -Կա մտավախություն, թե արտաքին կառույցները փորձում են ձախողել բանակն ուժեղացնող ՊՆ քայլերը: Եվ ահա, ի հայտ է եկել սորոսյան ֆոնդից գրանտ շահած մի հկ՝ ՙՙՀանրային օրակարգ՚՚ անվամբ, որը ծրագրել է բանավեճերի միջոցով շոշափել ուսանողների տրամադրությունները  զինծառայողների մասին օրենքի շուրջ, ապա ՙՙԱզգ- բանակ՚՚ հայեցակարգի հետ կապված հանդես գալ սեփական եզրակացությամբ, ու դեռ հարց է, թե այն ի՞նչ բնույթ է ունենալու: Ինչո՞ւ նման նախաձեռնությամբ հանդես չեն գալիս մեր բուհ-երը, և թույլ են տալիս մեջտեղ գալ ինչ-որ գրանտակերների:

-Իհարկե կարելի է, որ մեր բուհերը նման քննարկումներ կազմակերպեին ավելի վաղ: Բայց այսօր պետք չէ  մեղավորներ փնտրել:  Մենք որդեգրել ենք ազատ, ժողովրդավար երկիր լինելու ճանապարհը, իսկ բաց հասարակությունները  որոշակիորեն նպաստավոր են արտաքին ուժերի ներթափանցման ու իրենց  նկրտումներն այստեղ իրականացնելու հարցում: Դրա համար մեր երկրի անվտանգության համակարգն ու մեր բոլորի որակները պետք է լինեն այնպիսին, որ կարողանանք այդ ամենին դիմագրավել,  կանխարգելել:

   Սորոսը չէ, ով ուզում է լինի, եթե դրսից ֆինասավորվող որևէ կառույց կանցնի իր չափը ու վտանգ կներկայացնի մեր երկրի համար՝ նրան  իր տեղը ցույց կտրվի: Մենք ասել ենք՝ բաց, ժողովրդավարական երկիր ենք, միջազգային կազմակերպությունների հետ ակտիվ համագործակցում ենք, բայց այնպես չէ, որ մենք չգիտենք, թե ո՞վ, ո՞վ է: Մենք զգոն ենք, ու ոչ մի անհանգստություն պետք չէ ունենալ: Բայց եթե որևէ կառույց կչարաշահի մեր  ժողովրդավարության  աստիճանը, ինչը մենք հոժարակամ ենք որդեգրել, ապա նրան իր տեղը ցույց կտրվի:

 ՙՙԱզգ- բանակ՚՚-ը շատ լուրջ հայեցակարգ է ու այն միայն զինված ուժերի համակարգին չի վերաբերվում:  Այս գաղափարի հենքն այն է, որ յուրաքանչյուր ՀՀ քաղաքացի, ինչ ազգության էլ նա պատկանի, պետք է  գիտակցի, որ պատասխանատու է  այս պետության անվտանգության ու հարատևության համար: Մենք պետք է բարձրացնենք մեր երկրի մարտունակությունը, հզորացնենք մեր  տնտեսությունը, այդ ամենը  մեզանից է կախված ու ներկայացված  հայեցակարգը մեզ տալիս էայդ ճանապարհով գնալու  հնարավորություն:

Վերջերս նախարարությունում մի հետաքրքիր քննարկում  անցկացրինք,  նախարար Լևոն Մկրտչյանը մեր ուշադրությունը հրավիրեց հրեական մի հայեցակարգի վրա՝ կապված իրենց անվտանգության հետ: Համաձայն դրա, Իսրայելը քննարկելով իր ազգային անվտանգության հայցակարը՝ հանգել է  հետևյալ եզրակացության. քանի որ իրենց երկիրը փոքր է ու մեկ արկի կարկոցը մի ծայրից մյուսը կանցնի, քանի որ չունենք ճակատ և չունենք թիկունք, հետևաբար հասարակության յուրաքանչյուր անդամ, այդ թվում և աղջիկները, պետք է տիրապետեն ռազմական գործին, բոլորը պետք է ծառայեն:

    Նույն կերպ նաև մենք պետք է մտածենք: Ի՞նչ իմանաս, թշնամու դեսանտը որտե՞ղ կիջնի ու ո՞ր պահին կհանդիպես  հակառակորդին՝ Արաքսի ափի՞ն, Արցախի սահմանների՞ն, Երևանո՞ւմ, թե՞ Նախիջևանի սահմանին:

   Հետևությունը մեկն է՝ բոլորը պետք է տիրապետեն  ռազմական գործին, բոլորը պետք է մասնակից դառնան մեր պետության պաշտպանությանն ու ծառայեն բանակում:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

 

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել TOP, Զինված ուժեր, Լրահոս, Հասարակություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն