Գլխավոր » Politics, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն

ԵՄ-ն Հայաստանի հետ վիզաների ռեժիմի ազատականացման գործընթաց սկսելու համար նախապայման է՞ դրել որոշ վիճահարույց օրինագծերի ընդունումը

Նոյեմբեր 9, 2017թ. 13:19
Կարեն Բեքարյան

Հարցազրույց ԱԺ Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամ, ՀՀԿ ԱԺ խմբակցության պատգամավոր ԿԱՐԵՆ ԲԵՔԱՐՅԱՆԻ հետ

ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական  հանձնաժողովը որոշեց ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի հետ համատեղ դեկտեմբերի 1-ին անցկացնել խորհրդարանական լսումներ «ՀայաստանԵվրամիություն. համապարփակ եւ խորացված գործընկերություն» թեմայով: Ինչո՞ւ   նման նախաձեռնությամբ հանդես չեկաք ավելի վաղ, այլ որոշեցիք լսումներ կազմակերպել համաձայնագիրի ստորագրումից հետո, որն ամենայն հավանականությամբ տեղի կունենա նոյեմբերի 24-ին՝  Արևելյան գործընկերության  գագաթաժողովում:

 -Հրավիրվող լսումների նպատակն  այն չէ, որպեսզի հավաքվենք ու քննարկենք՝  ստորագրե՞լ, թե՞ չստորագրել փաստաթուղթը: Նպատակը  կայանում է հետևյալում. ստորագրվող փաստաթուղթն անդրադառնում է մեր կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներին՝ սկսած մարդու իրավունքներից մինչև դատական բարեփոխումներ, տնտեսական խնդիրներից մինչև կրթություն ու մշակույթ,  ամեն ինչ ներառված է նրանում: Եվ երբ արդեն մեր ձեռքում կլինի այդ համապարփակ փաստաթուղթը,  այլևս անհրաժեշտություն կառաջանա բացելը փակագծերը, թե յուրաքանչյուր ոլորտի հետ կապված ի՞նչ հնարավորություն է ստեղծվում մեզ համար ու աշխատանքներն ի՞նչ ուղղությամբ պետք է ընթանան:  Մենք այս համաձայնագրով ստանում ենք լայն հնարավորություններ: Իմ գործընկերներիցս մեկը մի լավ օրինակ է բերում՝ շեշտելով  հնարավորության ու կիրառման տարբերությունը, ասում է, եթե սեղանին կա խնձոր դա խնձոր ուտելու հնարավորություն է, բայց այդ խնձորը վայելելու համար դու պետք է քայլ կատարես՝ վերցնես և ուտես: Նույն իրավիճակն է մեզանում՝ ունենալ այս պայմանագիրը մենք ստանում ենք մեծ հնարավորությունների դաշտ, բայց սա դեռ հարցի մի կողմն է, քանի որ այլ բան է դա կյանքում կիրառելը: Հետևաբար, կազմակերպվելիք լսումներով կտրվի մեկնարկ՝ հնարավորությունների փակագծերը բացելու և խոսելու արդեն գործնական փուլ մտնելու մասին:

 – Առանց այս համաձայնագրի ստորագրման էլ Հայաստանը Եվրոպայի հետ համագործակցում է GPS-ի շրջանակներում, հետևաբար,  տնտեսական առումով,  ի՞նչ նոր հնարավորություններ է բացում մեր առաջ այս նոր փաստաթուղթը:

-Նախ ասեմ հետևյալը, համաձայնագիրն ունի տնտեսական հատված, սակայն այդ հատվածը կազմելիս ամբողջությամբ հաշվի  է առնվել այն հանգամանքը, որ  մենք ունենք պարտավորություններ մեկ այլ ինտեգրացիոն ուղղությունում՝ ԵԱՏՄ-ում: Եթե ՀՀ-ԵՄ համաձայնագիրը համեմատենք մյուս երկրների՝  Մոլդովայի, Ուկրաինայի ու Վրաստանի հետ կնքված Ասոցացման փաստաթղթի հետ, ապա տարբերությունը կայանում է միայն նրանում, որ փաստաթղթից, փաստորեն,  հանված են այն  դրույթներ, որոնք կարող են հակասել ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի կողմից ստանձնած պարտավորություններին: Բայց դրանով հանդերձ ՀՀ հետ ստորագրված համաձայնագիրն իր մեջ ներառում է տնտեսական բոլոր բաղադիչները: Նրանում ֆինանսական օժանդակությունը մի առանձին բլոկով է ներկայացված: Նորից գործելու է  «ավելին՝ ավելիի դիմաց» սկզբունքը, որը, հիշում եք, ընկած էր  ԵՄ Արևելյան գործընկերության  գաղափարախոսության հիմքում: Նպատակն այն է, որ որքան արդյունավետ կլինի բարեփոխումների ընթացքը, այնքան Եվրաﬕությունը գործընկեր երկրներին ավելի շատ աջակցություն կտրամադրի:Այժմ էլ այս սկզբունքը կունենա  շարունակություն ու առավել հստակ կգործի:

Դառնանք վիզաների ռեժիմի ազատականացման խնդրին. կիսո՞ւմ եք այն կարծիքը, թե սա այն «յուղոտ պատառն» է, որի հարցում ԵՄ-ն չի շտապում, կփորձի հնարավորինս հետաձգել, մինչ կհամոզվի, նախ,  Հայաստանը որքանո՞վ է կատարում  համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունները, և հետ այդ հարցում նախապայման է  դրված, իսկ դա «Ընտանեկան բռնության կանխարգելման»  ու «Խտրականության մասին»  վիճահարույց օրինագծերի ընդունումն է:

 -Ես հասկանում եմ, որ վիզաների ազատականացումը յուրաքանչյուրիս վերաբերող խնդիր է, բայց իրականում այս համաձայնագիրն ավելի արժեքավոր է, որովհետև անդրադառնում է մեր կյանքի բոլոր ոլորտներին, քան առանձին վերցրած վիզաների ռեժիմի ազատականացման հարցն է: Հետևաբար, եթե ԵՄ-ն Հայաստանին ստուգելու կամ  տեստ անցկացնելու խնդիր ունենար, ապա համաձայնագիրը  ստորագրման փուլին հասած չէր լինի: Այսինքն, պետք չէ խնդիրները խառնել իրար: Եթե կա այս մեծ համաձայնագիրը, նշանակում է մյուս բոլոր «շտրիխները»,  փոխադարձ ակնկալիքները հիմնականում լուծված են: Դրա համար ես վիզաների ազատականացման հարցն ուղղակիորեն չեմ կապում որևէ օրինագծի կամ օրինագծերի հետ: Ես այդ մոտեցմանը համաձայն չեմ:

Իսկ ի՞նչ ենք հասկանում ՀՀ պատավորություն ասելով, դրանք միայն Հայաստանինը չեն,  խոսքը փոխադարձ պարտավորությունների մասին է: Պարտավորությունների կատարումը հավասարաչափ վերաբերվում է համաձայնագիրը ստորագրած կողմերին՝ և՛ ԵՄ-ին, և՛ Հայաստանին: Ասեմ ավելին, համաձայնագրում կա կետ, որտեղ նշվում է, որ  Հայաստանի հետ պետք է սկսվի  երկխոսություն վիզաների ազատականացման շուրջ: Ու եթե խոսում ենք պարտավորությունների կատարման մասին, ապա վիզաների ռեժիմի ազատականացման  հարցը  պետք է համարել ԵՄ կողմից Հայաստանի հանդեպ ստանձնվող պարտավորություն:  Կարծում եմ, մոտ ապագայում կտրվի այս հարցի լուծման բանակցային մեկնարկը,  դրան բոլորս ենք սպասում: Հույսով եմ, երբ ԱԼԳ գագաթաժողովի ժամանակ ստորագրվի ՀՀ-ԵՄ համաձայնագիրը, նաև ընդհանուր կոնսենսուս ձեռք կբերվի այս հարցում:

-ԵՄ-ն նպատակ ուներ, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի հետ միաժամանակ ստորագրի նման համաձայնագիր, ինչն, այնուհանդերձ, տեղի չունեցավ:

-Տեղեկատվությունը ճիշտ չէ, որովհետև երկու երկներում տարբեր ժամանակներում  տրվեց բանակցությունների մեկնակն ու դրվեց ստորագրման հարցը: Իսկ ամենամեծ տարբերությունը խնդրի որակական կողմն է: Ադրբեջանի հետ ստորագրվելիք փաստաթուղթը որևէ կերպ չի կարող նմանվել Հայաստանի հետ ստորագրվածին: Կա բովանդակային հսկայական տարբերություն,  հնարավոր չէ անգամ զուգահեռներ անցկացնել:

Ադրբեջանի համար հիմնական խնդիրը՝ փաստաթղթի քաղաքական, իրավական հատվածն է, որն իր մեջ ներառում է մարդու իրավունքների ողջ բլոկը,  դա ինչպե՞ս կարող է նման լինել Հայաստանի համաձայնագրում տեղ գտած նույն հատվածներին: Հետևաբար, բոլոր տարբերություններն իրար կողքի դնելով, հասկանում ես, որ անհնարին է Հայաստանի ու Ադրբեջանի հետ ստորագրման հարցը բերել ու  մեկ զամբյուղում տեղավորել, դա ոչ մի կերպ չի լինի:

-Մտահոգություն հայտնվեց, թե ԵՄ հետ համաձայնագրին կից կա հայտարարություն, որի տեքստում ԼՂ հիմնահարցի լուծման հետ կապված տեղ են գտել  մեզ համար  ոչ շահեկան ձևակերպումներ, մասնավորաբար,  արձանագրված է տարածքային ամբողջականության մասին, ու բաց է թողնված ազգերի ինքնորոշման իրավունքի կարևորագույն սկզբունքը: Այդպե՞ս է:

-Տեղակատվությունը ոչ ճիշտ  մեկնաբանվեց ու տարածվեց: Բանն այն է, որ ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրին կից հայտարարության տեքստ չկա: Կա, մի կողմից, Արևելյան գործընկերության գագաթաժողովում սպասվող  համաձայնագրի ստորագրման գործընթաց, և մյուս կողմից, կան տարբեր, այլ փաստաթղթերի ստորագրման գործընթացներ, որոնք բոլորվին այլ հարցեր են: Նաև կա հետևյալ խնդիրը. ԱԼԳ բոլոր գագաթաժողովներից հետո հրապարակվում է եզրափակիչ փաստաթուղթ, որում, պարզապես,  արձանագրվում է, թե գագաթաժողովում ի՞նչ հարցեր քննարկվեցին: Թերևս խոսքն այս փաստաթղթի մասին է, սա դեռ գտնվում է քննարկումների փուլում, որին մասնակցում են ԵՄ անդամ բոլոր երկրները, ներառյալ Արևելյան գործընկերության  երկրները, որոնք հրավիրվելուն են գագաթաժողովին: Կրկնում եմ,  խոսքն այս եզրափակիչ հայտարարության մասին է, ինչը ոչ մի կապ չունի ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի հետ:

-Վերջերս տեսակամուրջ էր կազմակերպվել Հայաստանի և Մոլդովայի միջև, որտեղ վերջինիս քաղաքական գործիչներն  ասում էին, թե ԵՄ հետ Ասոցացման  համաձայնագիրը ստորագրելով Մոլդովան կորցրեց իր  ինքնիշխանությունը, և այսօր առանց ԵՄ հետ համաձայնության անգամ երկրի նախագահը  քայլ  չի կարողանում  կատարել սեփական երկրում: Կոչ էին անում Հայաստանին լինել զգուշավոր՝ ԵՄ հետ այդ փաստաթղթի ստորագրման հարցում: Ի՞նչ կասեք այս առնչությամբ:

 -Մոլդովայի փորձը մեր պարագայում կիրառելի չէ, մտահոգությունը չեմ կիսում: Երեք երկրների՝ Ուկրաինայի, Վրաստանի, Մոլդովայի հետ կնքված Ասոցացման համաձայնագիրը  ճիշտ չէ համեմատել Հայաստանի հետ կնքված պայմանագրի հետ, դրանք  բավականին տարբեր փաստաթղթեր են ու ամենևին մեկմեկու հայելային արտացոլանքը չեն: Հետևաբար, նրանց ներկայացվող մտահոգությունները մեզ հետ առնչություն չունեն: Մյուս կողմից, այսօր Մոլդովայի ներքաղաքական իրավիճակն ունի  բավականին սուր անկյուններ, որոնք ստեղծում են քաղաքական ջրբաժաններ: Մոլդովայի նախագահի մոտեցուները տարբերվում են վարչապետի մոտեցումներից,  խորհրդարանն էլ առավելապես թիկունք է կանգնել վարչապետին, կա լարվածություն: Ձեր հիշատակած տեսակամուրջի ժամանակ թերևս նման կարծիք հայտնել են այն գործիչները, որոնք առավելապես երկրի նախագահի մոտեցումներն են կիսում: Չեմ բացառում, եթե խոսեք Մոլդովայի վարչապետի կողմակիցների հետ, կարող եք լսել հակառակ կարծիքներ: Իսկ իրականությունը ծառայեցվում է ներքաղաքական շահերին: Բայց մենք մի կողմ թողնենք այս հանգամանքն ու մեկ այլ հարցի վրա կենտրոնանանք: Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է, ու դրանով հանդերձ դրսևորեց մեծ կամք ու ցանկություն  բարձր մակարդակի հարաբերություններ հաստատելու ԵՄ հետ: Իսկ ԵՄ Ասոցացման համաձայնագիր ստորագրած Մոլդովայում էլ կան հոսանքներ, որոնք այսօր ուզում են իրենց հարաբերությունները բարձր մակարդակի հասցնել ԵԱՏՄ-ի հետ: Այստեղ Հայաստանն ու Մոլդովան ունեն  հետաքրքիր, փոխադարձ աշխատանքի դաշտ, մեկմեկու փոխլրացնելու խնդիր կա: Թերևս խանգարողը Մոլդովայում առկա ներքաղաքական իրավիճակն է,  երկու թևերի մեջև   կոնսենսուսի բացակայությունը:

Հայաստանը մշտապես  շարժվել է «և…և»-ի ճանապարհով ու այդ առումով Մոլդովան մեզ մոտ երկիր է, քանի որ ունի նման ընթացքով գնալու նկրտումներ, տեսլական,  մի բան ինչը  չկա ո՛չ Ուկրաինայում, ո՛չ Վրաստանում: Հետևաբար, հանձին Մոլդովայի կարող ենք ասել, որ մենք ունենք  շատ հետաքրքիր գործընկեր: Դրա համար մենք ուշադրությամբ  հետևում ենք այդ երկրում տեղի ունեցող գործընթացներին:

-Այս ամենը վելուծելով հերթական անգամ համոզվում ենք, որ Հայաստանի կողմից իրականացվող «և…և»-ի արտաքին քաղաքականությունն ամենից ճիշտն է ու գոնե այսօր այն  այլընտրանք չունի: 

-Միանշանակ այդպես է, և դա հստակ ընդունում են երկու կողմերի մեր գործընկեր պետությունները: Հետաքրքիր է նաև, որ  հիմա ԵՄ մեր շատ գործընկերներ հաճախ  անդրադառնում են այն հանգամանքին, որ Հայաստանը, լինելով ԵԱՏՄ անդամ երկիր, կարող է խորը համագործակցային հարաբերություններ ունենալ ԵՄ հետ: Սա նրանք համարում են շատ լավ, դրական մոդել: Մնում է լիակատար ձևով ամբողջացնել մեր «և…և»-ի քաղաքականությունը, իսկ դրա համար պետք է ունենալ նաև Հայաստան-ԵՄ  համաձայնագիրը:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

 

 

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Politics, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն