Գլխավոր » TOP, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն

Հայ-ռուսական համագործակցության դեմ խոսողները քաղաքական պատվեր են կատարում, խնդիր է դրված՝ Հայաստանը պոկել Ռուսաստանից

Սեպտեմբեր 8, 2017թ. 00:20
Աշոտ Ենգոյան

Հարցազրույց քաղաքագետ ԱՇՈՏ ԵՆԳՈՅԱՆԻ հետ
Ռուս-ամերիկյան հարաբերությունների օրեցօր աճող լարվածության ֆոնին տեղական արևմտյամետ վերլուծաբանները առաջին ջութակի դերում են. չեն դադարում գրել, խոսել, վերլուծել, թե ԵԱՏՄ-ին անդամակցելը Հայաստանին ոչ մի լավ բան չտվեց և՜ տնտեսապես, և՜ քաղաքականապես, քանի որ այն մեր երկրի շահերից չբխող քայլ էր: Ի վերջո, ո՞րն է իրականությունը:
-Ցանկացած նոր ձևավորվող կառուց պետք է հիմնված լինի գաղափարական հենքի ու մեկ ընդհանուր արժեհամակարգի վրա: Եթե չկա այդ գաղափարախոսությունը, ապա հարցականի տակ կարող է դրվել նման կառույցի ապագան: Օրինակ, ԵՄ-ն ունի այդ արժեհամակարգը, դա իրենց եվրոպական արժեքներն են, որոնք հանգեցրել են նեոլիբեալիզմի առաջացմանը, ինչն էլ դարձել է այդ կառույցի պահպանման հիմքը: Չնայած ԵՄ-ն էլ իր ներսում լուրջ խնդիրներ ունի, բայց կարծում եմ, դրանք դեռևս հաղթահարելի են, քանի դեռ կա իշխող, միավորող գաղափարը:

Մինդեռ նորաստեղծ ԵԱՏՄ-ում նման գաղափարախոսություն դեռևս չկա, բայց դրա փոխարեն շատ կարևոր է, որ կան դրա հիմքերը: Իսկ հիմքերը խորքային են, քանի որ ընդհանրություններ կան մեր հասարակությունների մտածողության, հոգաբանության մեջ, կա մշակութային արժեքների նույնանման ընկալում: ԵԱՏՄ անդամ երկրների սովորությունները մեզ համար ավելի հասկանալի են, քան, օրինակ, հոլանդացիներինը՝ իրենց կողմից ընդունելի սեռական փոքրամասնություններով հանդերձ:
Հետևաբար, կարող ենք ասել, որ ԵԱՏՄ-ում ևս կա մեկ ընդհանուր գաղափարախոսություն ձևավորելու հիմք: Ափսոս, որ սա անտեսվում է ու հիմնական շեշտը դրվում է միայն տնտեսական հարցերի վրա: Բայց այստեղ էլ Հայաստանը կարող է իր լուրջ դերակատարությունն ունենալ: Այսօր բավականին դրական ընթացք կա, 20 տոկոսով ավելացել է մեր արտահանումը դեպի Ռուսաստան: Հայկական գյուղատնտեսական, թեթև արդյունաբերական ապրանքները ռուսական շուկան գրավելու մեծ հնարավորություն, մեծ շանսեր ունեն: Հարկավոր է օգտագործել մեր ժողովրդի ներուժը ու նվաճել ռուսական շուկան: Այսօր քայլ առ քայլ գնում ենք այդ ուղղությամբ:

Դառնամ քաղաքական խնդրին. բացի այն, որ ԵԱՏՄ անդամակցումը բխում է մեր շահերից, պետք է անկեղծորեն ասենք, որ դա ձեռնտու քայլ էր նաև մեր ռազմավարական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի համար: Նաև չմոռանանք, որ Եվրոպան մեզ ուղղակի այլընտրանքի առաջ կանգնեցրեց, առաջին խոսակցությունը սկսեց ԵՄ-ն ասելով՝ կա՛մ էս կողմ պիտի գաք, կամ էն կողմ գնաք: Իսկ Հայաստանը, գտնվելով այնպիսի պայմաններում, ուր ոչ ոք չի երաշխավորում իր անվտանգությունը, պարզ է, որ պետք է ընտրեր ռուսական կողմնորոշումը: Հայաստանը ոչ մի երաշխիք չուներ Եվրոպայից, ես գիտեմ, որ մեր պաշտոնյաները շատ անգամ տարբեր հարցերով դիմել են ԵՄ-ին, ու ըստ էության՝ մերժվել:
Հիմա շատ կարևոր է այն, որ մենք կարողանանք ճիշտ օգտվել մեր կատարած ընտրությունից: Կառավարման արվեստը կայանում է նրանում, որ մենք կարողանանք մաքսիմալ դիվիդենտներ շահել մեր ընտրած ուղուց՝ ԵԱՏՄ-ից:

   – ԵԱՏՄ-ին դեմ արտահայտվողները պնդում են, թե անդամակցելով այդ կառույցին մենք 140 միլիոնանոց շուկան նախընտրեցինք 500 միլիոնանոց եվրոպական շուկայից, ՙՙմոռանալով՚՚ ասել ամենակարևորը՝ իսկ մեզ այնտեղ սպասում էի՞ն:
-Անլուրջ են նման պնդումները: Մեզ ոչ ոք չի թողնի մտնել եվրոպական շուկա, մեր ոչ մի ապրանք այնտեղ մրցունակ չէ: Եթե անգամ ստեղծենք որևէ մրցունակ ապրանք, միևնույն է՝ Եվրոպան թույլ չի տա, որ մենք այդ ապրանքն իրենց շուկա արտահանենք: Դա միանշանակ է: Թվում է, թե եվրոպական շուկան ազատ շուկա է, բայց իրականում այնտեղ յուրաքանչյուր պետություն իր տեղն արդեն ունի՝ իր ապրանքներով: Հայաստանը եվրոպական շուկայում դիտվելու էր որպես օգտակար լեռնահանքային հումք արտահանող երկիր, ոչ ավելի, ինչը այսօր արվում է: Մինչդեռ ռուսական շուկան մեզ համար ավելի բաց է, մենք այնտեղ ավելի շատ կարող ենք մեր ներկայությունն ընդլայնել, ապահովել:
Իսկ նման մտածողություն ունեցողներին ուզում եմ հարցնել, փոքր պետություն լինելով մեզ անպայման կես միլիարդանոց շուկա է պե՞տք, հա՞, այդքան հնարավորություն մենք ունե՞նք, ձեզ չի բավարարո՞ւմ 140 միլիոնանոց շուկան, ուզում եք դա մի կողմ թողնել ու գնալ 500 միլիոնանոցի հետևի՞ց: Ես, անկեղծ ասած, չեմ հասկանում այդ տրամաբանությունը: Եկեք, նախ մեր տեղը գրավենք 140 միլիոնանոց շուկայում, հետո կմտածենք 500 միլիոնանոցի մասին:
Որոշ վերլուծաբաններ սիրում են հաճախ Վրաստանի օրինակը բերել, իհարկե, փաստերը նաև չափազանցնելով: Օրինակ ասվում է, թե Եվրոպան Վրաստանին տվել է հնարավորություն զարգացնելու իր տեխնոլոգիաները, որպեսզի կարողանա եվրոպական շուկայի համար մրցունակ ապրանք արտադրել, ու իբրև թե, ԵԱՏՄ-ին չանդամակցելու դեպքում Հայաստանն էլ կարող էր նման հնարավորություն ունենալ:
-Սա բլեֆ է:
Ինչո՞ւ են խաբում, ապակողմնորոշում մեր ժողովրդին:
-Քաղաքականություն է, ու այդ ամենը կարևոր նշանակություն ունի Եվրոպայի համար: Բերեմ Կիևի օդանավակայանի օրինակը. ԵՄ-ի հատուկ հրահանգով այդ օդանավակայան են ուղղվում բոլոր տրանզիտային հոսքերը, հասկանալի է չէ՞, որ դա զուտ քաղաքական ուղղորդում է: Արևմուտքը նման քայլերով որոշակի դրական պայմաններ է ստեղծում տարբեր երկրներում, որպեսզի քաղաքական առումով իր կողմը գրավի նրանց: Կամ էլ պետք է  ԵՄ կողմնորոշումներն ընդունես, որպեսզի նման դիվիդենտներից օգտվես: Իսկ ո՞վ է խանգարում մեզ, որպեսզի ինքներս դա անենք ԵԱՏՄ շրջանակներում: Կա տնտեսությունը զարգացնելու լավ հնարավորություն, կա ազատ շուկա, կա ձեռներեցության զարգացման հնարավորություն, պատրաստ են  ներդրումներ անել, կա արժույթային ֆոնդը, որը պատրաստ է վարկեր տալ, ինչո՞ւ չենք վերցնում, ոչ ոք մեր ձեռքը չի բռնել: Բայց մենք ոչինչ չենք առաջարկում ԵԱՏՄ անդամ երկրներին՝ Ռուսաստանին, Ղազախստանին ու մյուսներին, որպեսզի ՀՀ-ում ներդրումներ անեն: Գուցե մեր ներքին քաղաքականությունը խնդիրներ, թերություննե՞ր ունի, ինչն էլ խանգարում է մեզ:
-Անկախացումից ի վեր Հայաստանը նախընտրեց Ռուսաստանի հետ ռազմավարական դաշնակցությունն ու իր տեղը զբաղեցրեց այս ռազմաքաղաքական ճամբարում՝ փորձելով համապատասխան կառույցներին անդամակցելով լուծել իր անվտանգության խնդիրը՝ հանձին ՀԱՊԿ-ի, հայ -ռուսական բազմաթիվ պայմանագրերի, ապա նաև ԵԱՏՄ-ի: Սակայն մինչ օրս մեզանում կան շրջանակներ, որոնք չեն դադարում անխնա քննադատել հայ-ռուսական դաշնակցությունը: Երբ  Հայաստանն իր ռազմավարական դաշնակցի համար ընդունելի քայլեր է անում, դա դիտվում է ինքնիշխանության կորուստ, մինչդեռ Եվրոպայի կամ ԱՄՆ-ի պահանջներին ընդառաջ գնալը՝ ժողովրդավարության փայլուն դրսևորում: Մինչև ո՞ւր այսպես:
-Լիովին համաձայն եմ ձեր դիտարկման հետ, նման անլուրջ մոտեցումը կարող է մեր պետության համար խիստ վտանգավոր լինել: Կոնկրետ ու հստակ պատասխանեմ այս կարևոր հարցադրմանը. տեսեք, թե ովքե՞ր են հայ-ռուսական համագործակցությունը շահարկողները, ովքե՞ր են Եվրամիության կողմնակիցներն ու ջատագովները. նրանք կա՛մ ռոմանտիկներ են, կա՛մ լիբերալներ, որոնք կարծում են, եթե Հայաստանը շեղվի դեպի Եվրոպա, ապա այնտեղի հարաբերությունները, նյութական բարեկեցիկ կյանքը, բարձր աշխատավարձերը նաև մեզ մոտ կլինել, որ կարող ենք միանգամից դառնալ իդեալական ժողովրդավարական երկիր: ԵՄ անդամակցած Չեխիան, Բուլղարիան, Հունգարիան արդյո՞ք իդելական դեմոկրատական երկրներ են, այնտեղ չկա՞ն խնդիրներ, իհարկե կան ու շատ են: Իսկ ո՞վ է մեզ խանգարում այդ նույն հարաբերությունները ստեղծել ԵԱՏՄ երկրների շրջանակում, ո՞վ է խանգարում դեմոկրատական պետություն լինել, ոչ ոք: Ուրեմն, պետք չէ այլ երկրի վրա գցել մեր մեղքը:
Եվ վերջապես, հայ-ռուսական դաշնակցության դեմ խոսում են արտասահմանից ֆինանսավորվողները, որոնց առաջ դրված է կոնկրետ խնդիր՝ Հայաստանը պոկել Ռուսաստանից: Սա հստակ քաղաքական ծրագիր է:
Աշխարհի հզոր երկրները, ինչպիսիք են Չինաստանը, Իրանը շատ պարզ ասում են, որ Հայաստանն իրենց հետաքրքում է որպես ԵԱՏՄ-ին անդամակցած պետություն, ու այդ շրջանակներում են նրանք կառուցում մեզ հետ հնարավոր համագործակցության հեռանկարներ, մինչդեռ ՀՀ խորհրդարանը ներկայացնող ՙՙԵլք՚՚ խմբակցությունը պատրաստվում է հանդես գալ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ից դուրս բերելու օրենսդրական նախաձեռնությամբ: Սրա՞ն ինչ անուն կտաք:
-ՙՙԵլք՚՚-ի շեշտադրումը հիմնազուրկ քայլ է, երևի նրանց առաջարկվել է նման գաղափար հնչեցնել: Բայց դա շատ վտանգավոր է, նրանք, ովքեր ուզում են այդպիսի հարց բարձրացնել՝ կրակի հետ են խաղում: Ռուսաստանին նման խաղերի մեջ մտցնել չի կարելի: Ռուսաստանից Հայաստանի համար որոշակի արտոնություններ կորզելու համար ամենևին պետք չէ նրան հիշեցնել, թե մենք կարող է դուրս գանք ԵԱՏՄ-ց, դրա փոխարեն ուղղակի պետք է գնալ, նստել սեղանի շուրջ ու պահանջներ ներկայացնել, կոնկրետ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչին ասել, թե մենք ի՞նչ ենք ակնակալում ԵԱՏՄ-ից:
Մտահոգիչ է նաև այն, որ ՙՙԵլք՚՚-ը հիմա-հիմար խոսում է, ու մեր հասարակության շատ անդամներ դրան լուրջ են վերաբերվում: Դա նպաստում է հակառուսական տրամադրությունների մեծացմանը: Ուզում եմ բոլորը գիտակցեն, որ նման հայտարարությունները, նախաձեռնությունները մեզ համար կարող են ճակատագրական լինել, այն էլ այսօրվա աշխարհաքաղաքական լարված իրավիճակներում:
ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել TOP, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն