Գլխավոր » Politics, Ադրբեջան, Թուրքիա, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Ռուսաստան, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն

Ե՛վ կնպաստենք ՀԱՊԿ ակտիվացմանը, և՛ օգտակար կլինենք մեր երկրին

Մայիս 3, 2017թ. 23:49
Ալեքսանդր Մարկարով

Երեկ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի որոշմամբ` Յուրի Խաչատուրովն ազատվեց Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնից և ստանձնեց ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը: ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը մշտապես եղել է Ռուսաստանի քաղաքացի, առաջին դեպքն է, երբ ռոտացիոն սկզբունքով ՀԱՊԿ անդամ մեկ այլ պետության ներկայացուցիչ նշանակվում է այդ պաշտոնում: ԻՆչ դեր կարող է դա ունենալ կառույցի ու Հայաստանի համար:

Թեմայի շուրջ զրուցեցինք ԱՊՀ երկրների ինստիտուտի հայաստանյան մասնաճյուղի տնօրեն ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՄԱՐԿԱՐՈՎԻ հետ

-Նիկոլոյ Բորդյուժայից հետո, այո, առաջին անգամ այդ պաշտոնը զբաղեցրեց Հայաստանի Հանարպետության ներկայացուցիչը. այբենական կարգով ՀԱՊԿ նախագահությունն անցավ Հայաստանին: Ռոտացիան ընդունված սկզբունք է, որը գործում է նաև միջազգային տարբեր կազմակերպություններում: Անշուշտ, դրա կիրառումը դրական կլինի կառույցի համար: Հանձին գլխավոր քարտուղարի՝ ՀԱՊԿ-ն ունի իր դեմքը, սակայն կազմակերպության ամենօրյա աշխատանքն իրականցվում է ոչ թե գլխավոր քարտուղարի ՙուղեղի՚, ՙձեռքերի՚, ՙմկանների՚ միջոցով, այլ տվյալ կազմակերպության ողջ ապարատի կողմից: ՀԱՊԿ-ը՝ որպես կոլեկտիվ անվտանգության մարմին, ունի մի ամբողջ բյուրոկրատական ապարատ, որը զբաղված է կառույցի առօրյա գործունեությամբ, իսկ դա բխում է այն փաստաթղթերից, որոնք ընդունվում են ՀԱՊԿ անդամ պետությունների ղեկավարների կողմից: Դրանք ռազմավարական նշանակության փաստաթղթեր են և սահմանում են կառույցի գործունեությունն ու տեսլականը՝ որոշակի ժամանակահատվածի համար:
-Հաճախ է հնչում այն հարցը, թե ի՞նչ դեր կարող է ունենալ ՀԱՊԿ նախագահի պաշտոնում Հայաստանի քաղաքացու նշանակումը: Այդ դերում, նա կարո՞ղ է առաջ մղել մեր երկրի շահերը:
-Ցանկացած կազմակերպության մեջ Հայաստանը պետք է փորձի առաջ մղել իր պետական շահը, անկախ նրանից, թե տվյալ կազմակերպության մեջ ո՞վ է ՀՀ ներկայացուցիչը ու ի՞նչ դեր է նա զբաղեցնում այնտեղ: Պարոն Խաչատուրովի համար՝ որպես ՀԱՊԿ ղեկավարի, Հայաստանի շահերն առաջ մղելը կարող է լինել և՜ հեշտ, և՜ դժվար: Ի՞նչը նկատի ունեմ. ոչ Հայաստանի քաղաքացու կողմից արված հայտարությունները, մասնավորաբար, երբ դրանք վերաբերում են Հայաստանին, կարող են ունենալ այլ հնչեղություն, մինչդեռ այն կունենա բոլորովին այլ հնչեղություն, եթե ասողը Հայաստանից է: Ամեն դեպքում, սկզբունքն այն է, որ կազմակեպության դիրքորոշումը պետք է պահպանվի, քանի որ այստեղ կարևորը ոչ թե ղեկավարի ո՞վ կամ ո՞ր երկրից լինելն է, այլ ՀԱՊԿ-ի ռազմավարական տեսլականի իրականացումը: Հայաստանն այն երկրներից մեկն է, որը միշտ փորձում է ակտիվ դիրքորոշում ունենալ ՀԱՊԿ-ի գործունեության մեջ, մի շարք նախաձեռնությունների հեղինակ է: Ու Հայաստանն իր այս քաղաքականությունը շարունակում է անկախ նրանից, թե ինչպե՞ս են իրենց պահել կամ պահում մյուս անդամ մյուս պետությունները: Յուրի Խաչատուրովը եղել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը, ՀՀ Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարը, իսկ հիշյալ կառույցները պարզ է, որ առնչություն են ունեցել ՀԱՊԿ-ի աշխատանքների հետ, իրականցրել են ծրագրեր, որոնք անմիջականորեն առնչվում են և՜ Հայաստանի շահերին, և՜ առհասարակ ՀԱՊԿ-ի գործունեությանը: Սա նշանակում է, որ Հայաստանն ունի հնարավոր գործողությունների այն փաթեթը, որով կարող է օգտակար լինել և՜ մեր երկրին, և՜ նպաստել ՀԱՊԿ-ի գործունեության ակտիվացմանը:
Փաստորեն, Յուրի Խաչատուրովի նշանակման հարցում ձեր և ՊՆ նախարար Վիգեն Սարգսյանի դիտարկումները նույնն են, վերջինս ասել էր հետևյալը.ՙՄի բան է, երբ հայտարարություն է անում ՌԴ քաղաքացին, այլ բան, երբ պոտենցիալ հայտարարությունը Հայաստանի քաղաքացունն է: Չնայած օբյեկտիվորեն նա գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը ստանձնում է որպես միջազգային պաշտոնյա, այլ ոչ Հայաստանի քաղաքացի՚: Ստացվում է, եթե Յ. Խաչատուրովը վաղը կոշտ հայտարարություն անի Հայաստանի կամ Ղարաբաղի դեմ դիվերսիա իրականացրած Ադրբեջանի հասցեին, ՀԱՊԿ անդամ երկրներն այն կընդունեն կողմնակալությո՞ւն կամ հայամետ քա՞յլ:
-Ճիշտն ասած, ես նախօրեին եմ վերադարձել Պրահայից և անտեղյակ եմ, թե ի՞նչ է ասել Վիգեն Սարգսյանը: Փաստորեն, իրոք մենք նույն կարծիքին ենք, իսկ դա նշանակում է, որ այդ հանգամանքն իրոք առկա է:
Դառնալով հարցին՝ հիշեցնեմ, որ նման պատմություններ եղել են նաև Բորդյուժայի շուրջ, երբ վերջինիս հայտարարությունները քննադատվեցին ՀԱՊԿ որոշ անդամ երկրների կողմից: Նրանք պնդում էին, թե դրանք իրենց հետ համաձայնեցված չեն եղել: Անհրաժեշտ է հիշել մի բան. հարկ եղած դեպքում նման իրադարձություններին պետք է արձագանքել ժամանակին և կոշտ, ավելի ճիշտ՝ դիպուկ: Պարզ է, որ այն անհրաժեշտ է համաձայնեցնել բյուրոկրատական ապարատի հետ, իսկ դա ժամանակ պահանջող գործընթաց է: Մանավանդ, երբ մենք գործ ունենք այնպիսի գործընկերների հետ, ինչպիսի՞ն է Ղազախստանը, որի պատճառով ձգձգվեց ՀԱՊԿ ղեկավարի պաշտոնում Հայաստանի ներկայացուցիչի նշանակումը: Եվ ուրեմն, ունենալով նման գործընկերներ, կարելի է ենթադրել, որ հնչեցվելիք հայտարությունները կարող են տարբեր արձագանքներ ունենալ հենց այդ պետությունների կողմից, նրանք կարող են ասել, որ այդ կարծիքն իրենց հետ համաձայնեցված չի եղել: Բայց հարկ է հաշվի առնել մի պարզ բան. այս կամ այն հայտարարությունը հնչում է ոչ թե անհատի կողմից, ոչ թե դա նրա մտքի մտահղացումն է, այլ պատկանում է տվյալ կազմակերպությանը:
Մենք այսօր իսկ պետք է նաև մտածենք հետևյալի մասին, ինչպե՞ս ենք վերաբերվելու այն հայտարարություններին, որոնք կարող են անել ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը ապագայում զբաղեցնող ոչ ՀՀ քաղաքացին, այդ թվում և նույն Ղազախստանի ներկայացուցիչը:
Կա նաև մի կարևոր հանգամանք. սեփական երկրի շահերի պաշտպանությունը ներառված է ՀԱՊԿ-ի գործառույթների մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս քեզ արտացոլել նաև սեփական երկրիդ շահերը: Այսինքն, եթե Հայաստանի անդամակցումը ՀԱՊԿ-ին բխում է Հայաստանի շահերից, բնականաբար, այդ կազմակերպության հայտարությունները, քայլերը ևս պետք է բխեն Հայաստանի շահերից: Ինչպես նաև, Հայաստանի գործողությունները պետք է բխեն ամբողջ կազմակերպության շահերից: Այս սկզբունքով պետք է առաջնորդվեն ՀԱՊԿ անդամ երկրները: Ցավոք, մենք գիտենք բազմաթիվ դեպքերի, երբ որոշ անդամ երկրների գործողությունները չեն բխել մյուս երկրների շահերից:
Դուք նշեցիք, որ ՀԱՊԿ-ի արձագանքները պետք է լինեն ժամանակին: Մինչդեռ, ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո այդ կառույցի հայտարարությունը հնչեց բավական ուշացած: Եվ այսօր կա այսպիսի կարծիք, եթե այն ժամանակ կառույցի ղեկավարը լիներ Հայաստանի քաղաքացի, արդյոք արձագանքն այդքան կուշանա՞ր:
-Կա երկու մոտեցումը: Առաջին, ՀԱՊԿ-ի կողմից հանդես եկող ներկայացուցիչը սեփական կարծիք կարող է հայտնել՝ հաշվի առնելով այդ կազմակերպության այն դիրքորոշումը, որը նախկինում արդեն հնչեցվել է: Այսինքն՝ հայտարարությունները բխում են կառույցի, արդեն իսկ եղած, դիրքորոշումներից: Երկրորդ, կազմակերպությունը կարող է ներկայացնել սեփական կարծիքը այս կամ այն իրադարձության վերաբերյալ՝ համաձայնեցնելով անդամ պետությունների հետ: Այսինքն՝ ուշացումը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն նրանով, որ առջևում, օրինակ՝ շաբաթ, կիրակի օրեր են, այլ այն, որ կազմակերպության ներսում չկա միանշանակ մոտեցում՝ ինչպե՞ս արձագանքել կատարվածին: Դրա համար ասվեց, որ Նիկոլայ Բորդյուժայի որոշ արտահայտություններ չէին կիսում որոշ անդամ երկրների ղեկավարներ:
Ինչ վերաբերում է Արցախին առնչվող հնարավոր հայտարարությունների հնչեցմանը, ապա Յուրի Խաչատուրովի՝ որպես ՀԱՊԿ ղեկավարի հայտարարությունները պետք է կրեն ընդհանուր բնութ, դրանք պետք է բխեն ՀԱՊԿ քաղաքականությունից: Սակայն մյուս կողմից էլ հասկանալի է, որ պարոն Խաչատուրովի համար՝ որպես հայ սպաի, բարդ է լինելու ներկայացնել այնպիսի կարծիքներ, որոնք չեն համընկնի հայկական կողմի դիրքորոշումների հետ:
Ամեն դեպքում, ՀԱՊԿ-ն այն ձևաչափն է, որի մեջ մենք սովորել ենք աշխատել, ունենք հնարավորություն պաշտպանելու մեր շահերն ու տվյալ կազմակերպությունը մեր շահերի օգտին օգտագործելու:
Ապրիլի 16-ից 21-ը Ադրբեջանն անցկացրեց լայնամասշտաբ զորավարժություններ, որին 30 հազար զինծառայող մասնակցեց: Սակայն մայիսի 1-5-ը դարձյալ զորավարժությունն են, այս անգամ թուրք-ադրբեջանական: Սա պե՞տք է համարել ռազմական սպառնալիք տարածաշրջանի ու առանձնապես՝ Արցախի և Հայաստանի համար:
-Ադրբեջանը մի երկիր է, որը նպաստում է սպառազինությունների մրցավազքին, մի երկիր է, որը տարիների ընթացքում ձեռք է բերել հսկայական զենք, զինամթերք, վարժեցրել է սեփական բանակը ու այժմ փորձում է օգտագործել իր ՙձեռքբերումները՚: Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանը փորձում է արցախյան հակամարտությունը լուծել այնպես, ինչպես ինքն է ուզում ու դրա համար պատրաստ է իրականացնել ուժային, ռազմական համապատասխան սցենար: Սրա ապացույցներից է նաև ապրիլյան իրադարձությունը: Գաղտնիք չէ նաև, որ Ադրբեջանը փորձում է նման ռազմական խաղերն օգտագործել առավել վարժեցնելու իր ոչ վարժեցված բանակը, օգտագործել նրա արդյունավետության բարձրացման համար: Բայց փորձը ցույց է տալիս, որ դա նրան այնքան էլ լավ չի հաջողվում: Մյուս կողմից էլ զորավարժությունները մնում են ցանկացած բանակի առօրյայի մի մասը: Ինչ վերաբերում է նրան, որ Ադրբեջանը զորավարժություններն անցկացնում է Թուրքիայի հետ, ապա էլ ո՞ւմ հետ: Չնայած երբեմն որպես պոտենցիալ գործընկեր կարող է հանդես գալ նաև Վրաստանը:
ՙԵրկու պետություն՝ մեկ ազգ՚ սկզբունքով առաջնորդվող Ադրբեջանն ու Թուրքիան այսօր նաև գործում են ՝ ՙԵրկու պետություն՝ մեկ բանակ կամ մեկ ուժային կառույց՚ տրամաբանության մեջ: Թուրքիան ամբողջությամբ ներգարվված է Նախիջևանի տարածքում գտնվող ադրբեջանական ռազմական ենթակառուցվածքների մեջ: Թուքիան այնտեղ ոչ միայն պատրաստում է ադրբեջանական կառույցների ներկայացուցիչների, այլև ուղակիորեն փոխարինում է նրանց՝ ղեկավարելով այդ կառույցները:
Այնպես որ, նրանց կողմից իրականացվող լայնամասշտաբ զորավարժությունները տարբեր հարթություններից դիտարկելով՝ պետք է գնահատել նաև թե՜ մեր, թե տարածաշրջանի համար վտանգավարության դիրքերից:
Ա. ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Politics, Ադրբեջան, Թուրքիա, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Ռուսաստան, Տարածաշրջան, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն