Գլխավոր » Politics, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Քաղաքականություն

2017-ի ներքաղաքական ինտրիգը, շոուներն ու սպասումները

Դեկտեմբեր 21, 2017թ. 15:17
վիգեն հակոբյան

Հարցազրույց քաղաքական տեխնոլոգ ՎԻԳԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ հետ
-2017-ը ներքաղաքական առումով հախուռն տարի էր. տեղի ունեցան խորհրդարանական ընտրություններ, ձևավորվեց Հայաստանի նոր խորհրդարանը: Ո՞րն է, ըստ ձեզ, անցնող տարվա ամենամեծ քաղաքական ինտրիգը:
-Այո, անցնող տարվա կարևոր իրադարձությունը խորհրդարանական ընտրություններն էին, խորհրդարանն այլևս համաժողովրդական մանդատ ունեցող միակ մարմինն է երկրում, և մինչև 2022-ը նման այլ ընտրություններ չենք ունենալու: Իսկ ԱԺ ընտրություններն անցան հայկական ստանդարտներին համապատասխան, դրանցում արտահայտվեցին մեր մենթալիտետի առանձնահատկությունները, նաև Նոր ընտրական օրենքն իր հետ բերեց մեկ  նորը՝ խոսքս ռեյտինգային քվեարկության մասին է: Այն մեզ հնարավորություն տվեց անցկացնել հայկական ձևի ընտրություններ, որտեղ օգտագործվեցին բոլոր ռեսուրսները՝ ֆինանսական, մարդկային ու վարչական: Ցավոք, նորից արձանագրեցինք այն տխուր իրողությունը, որ քաղաքական ընտրությունները շատ քիչ են լինում քաղաքական, ավելի շատ նման են համայնքայինի, որովհետև ընտրություն ենք անում ելնելով ոչ թե քաղաքական, այլ ուրիշ դրդապատճառներից:
Տարվա ամենամեծ ինտրիգը մտցրեց նոր Սահմանադրությունը. ո՞վ է լինելու հաջորդ վարչապետը հարցը շրջանառվեց տարվա ընթացքում. լրագրողներն ու շահագրգիռ հասարակական շրջանակները որսում էին նախագահի, վարչապետի կամ իշխանության այլ առանցքային դեմքի շուրթերից հնչող յուրաքանչյուր բառ և փորձում այն դիտարկել որպես յուրահատուկ ակնարկ, դրանց վրա կառուցելով սեփական վելուծությունները: Բայց փաստն այն է, որ մինչ այս պահը հարցի պատասխանը պարզ չէ, կան ընդամենը կարծիքներ, այսինքն՝ ինտրիգը պահպանվում է:
Սա դրական չի անդրադառնում, մասնավորաբար, գործարար միջավայրի վրա: Նաև դա է պատճառը, որ ամբողջ տարի այդ ինտրիգը հետ պահեց պոտենցիալ ներդրողներին: Խոշոր գործարարը, արտաքին ներդրողը անորոշության մեջ է, չգիտի ո՞վ է լինելու խաղի կանոնների ՙՙգարանտը՚՚, ու շարունակում է ՙՙոտքը կախ գցած՚՚ պահել: Այդ առումով, կարծում եմ, ինտրիգը հնարավորինս արագ պետք է հանգուցալուծվի:
Դառնալով խորհրդարանին, գնահատեք, խնդրեմ, նաև վերջինիս աշխատանքը. արդյոք այն գործո՞ւմ է իր դերին համարժեք, այսինքն՝ խորհրդարանական համակարգ թևակոխած երկրի տրամաբանության մեջ:
-Այսօրվա խորհրդարանն այնպիսին է, ինչպիսի ընտրություններն էին: Այսինքն, հարմոնյա կա, ընտրողների քաղաքական, քաղաքացիական դիրքորոշումն ամբողջությամբ համապատասխանում է ընտրված խորհրդարանին: Չնայած խորհրդարանական համակարգում Ազգային ժողովն առաջնային մանդատ ունեցող պետական մարմին է և ըստ էության կառավարման գործառույթները պետք է իր ձեռքում պահի, բայց խորհրդարանականները, կարծես, դեռ չեն ընկալում այդ մեծ դերը, նրանք նախկին մտածողությամբ են առաջնորդվում ու գործում նախկին Սահմանադրության լիազորությունների շրջանակում. միշտ սպասում են, թե ի՞նչ են գործադիրից բերելու, որ իրենք քննարկեն:
-Այն, որ Ազգային ժողովը հիմնականում առաջնորդվում է կառավարություն թելադրած քաղաքական օրակարգով, որ իրենք դեռ կառավարության կցորդի դերում են, նաև խորհրդարանականների դժգոհությունն է առաջացնում, զգում են՝ ունենալով առաջնային մանդատ, հետին պլան են մղված, ինչը բացասաբար է անդրադառնում օրենսդրական աշխատանքների արդյունավետության վրա:
-Իշխանությունն ունի թևեր, և ցանկացած երկրում փորձ է արվում հավասարակշռել այդ թևերի դերակատարությունը, նույնը պետք է արվի մեզ մոտ: ՀՀԿ-ն ու ՀՅԴ-ն խորհրդարանում ունեն բավականին լուրջ, կայուն մեծամասնություն, բայց եթե իրենք ամեն ինչ զիջում են իշխանության մյուս թևին՝ կառավարությանը, ապա մեղավորը միայն իրենք են: Գործադիրը մեղավոր չէ, որ խորհրդարանի աշխատանքները այնքան էլ որակյալ չեն: Եթե խորհրդարանը ունի Սահմանադրությամբ իրեն տրված լծակներ, բայց չի կարողանում դրանք կյանքի կոչել, ապա մեղավորը հենց ինքն է:

Փաստորեն, խորհրդարանը հոժարակամ հրաժարվում է քաղաքականություն վարելուց, և դա այն դեպքում, երբ այսօրվա խորհրդարանում ավելի շատ քաղաքական գործիչներ կան, քան նախորդում էին: Սա նաև պայմանավորված է նրանով որ համամասնական ցուցակներում ավելի որակյալ կադրեր ներառվեցին: Այնուհանդերձ, կարծում եմ, առայժմ խորհրդարանական համակարգն ամբողջովին չի մտել իր գործառույթների մեջ, ինչն ունի օբյեկտիվ, նաև իրավական պատճառներ: Դեռ անցումային շրջանում ենք, 2018- ապրիլից հետո, երբ մեր երկիրն ամբողջ թափով կանցնի խորհրդարանական համակարգի, այդ փուլից ի վեր, հուսանք, որ խորհրդարանը կգիտակցի իր դերը, որ առաջանային մանդատ ունեցող միակ քաղաքական մարմինն է և պետք է դառնա քաղաքական բանավեճի տեղ, որտեղ կմշակվի քաղաքականություն, և ոչ թե որոշումներ կբերվեն առաջանային մանդատ չունեցող գործադիրից, իսկ իրենք ընդամենը իրավաբանորեն կհաստատեն թղթի վրա գրվածը:
-Անգլոսաքսոնական քաղաքական մոդելի համաձայն խորհրդարանական քաղաքականությամբ զբաղվողների գերակշիռ մասն ավելի շատ գեղեցիկ խոսքերի, շոուների կազմակերպման վարպետներ են, քան իրավական օրենքներ մշակողներ, քաղաքական նոր միտք ձևավորողներ. այս առումով, ինչպե՞ս կգնահատեք նաև մեր խորհրդարանական ընդդիմության վարքագիծը:
-Ձեր դիտարկումը մասամբ եմ կիսում, քանի որ հիմնականում համարում եմ, որ քաղաքականությունը և՛ քաղաքական մտքի, և՛ քաղաքական շոուի համադրություն է: Շատ կարևոր է ունենալ քաղաքական միտք, իդեալներ, բայց նաև պետք է ունենալ դրանք հանրությանը ներկայացնելու վարպետություն: Ինչ վերաբերում է մեր խորհրդարնական ընդդիմությանը՝ ՙՙԾառուկյան՚՚ և ՙՙԵլք՚՚ խմբակցություններին, ապա նրանք իրարից տարբերվող ուժեր են: ՙՙԾառուկյան՚՚ խմբակցությունը, եթե հնարավորություն ունենար իրեն այլընտրանք հռչակելու՝ անպայման դա կաներ, ինչպես արեց նախորդ խորհրդարանում: Բայց հիմա Սահմանադրությունը դա թույլ չի տալիս, քանի որ պահանջում է հստակ հայտարարել՝ կա՛մ իշխանություն ես, կա՛մ ընդդիմություն: Իմ տպավորությամբ, այս քաղաքական ուժը ներքաղաքական դաշտում կիրառում է ՀՀ արտաքին քաղաքականության ՙՙև… և՚՚-ի սկզբունքը, այսինքն, և՛ ընդդիմություն է, և՛ իշխանություն: Ասել է, թե բավականին ազատության աստիճան ունի: Ամեն դեպքում ՙՙԾառուկյան՚՚ խմբակցությունը դասական առումով ընդդիմադիր կեղցվածք չունեցող ուժ է:
-Նման ուժին մեզնում անվանում են կառուցողական, այսինքն՝ ուժ, որը հակված չէ ամեն ինչ մերժելու, սևացնելու, այլ պատրաստ է նաև համագործակցելու:
-ՙՙԿառուցողական ընդդիմություն՚՚ տերմինը հայկական ՙՙնոու հաու՚՚ է: Այդպիսին անվանում են այն ընդդիմությանը, որը փափուկ ուժ է, ժամանակին նման ընդդիմադիր էր Արթուր Բաղդասարյանը, որն ասում էր՝ վատին լավ ենք ասում, լավին՝ լավ, նա դրանով բացատրում էր իր այս կամ այն քայլը: Ես չեմ ասում, թե ամեն ինչ պետք է մերժել, կամ ձեռքերով, ոտքերով սեղաններին ու գետնին հարվածել: Ուզում եմ ասել, որ շատ դեպքերում քաղաքական դիրքորոշումները ցույց են տալիս, թե տվյալ ընդդմությունն իրականում ի՞նչ նպատակներ է հետապնդում: ՙՙԵլք՚՚-ը, երևի թե, ավելի դասական ընդդիմության վարքագիծ ունի, հայկական ստանդարների մեջ այդ ուժն ուզում է իրեն դրսևորել, եթե ոչ անհաշտ ընդդիմության դաշտում, ապա գոնե փորձում է հնարավորինս արձանագրել իր սկզբունքային ընդդիմադիր լինելը: Ըստ իս, ՙՙԵլք՚՚-ը մի խնդիր ունի՝ առանձնանալ մյուս ընդդիմադիրներից, որոնք, ըստ իրեն, վարակաբեկված են:

ՙՙԵլք՚՚-ի նպատակն է հաստատվել դաշտում որպես միակ ընդդիմություն և իր քաղաքական ապագային  ծառայեցնել խորհրդարանի ու Երևանի ավագանու ամբիոնները: Նրանք փորձում են նաև այլընտրանք առաջարկել, օրինակ, ներկայացրին նախագահի սեփական թեկնածուն, հասկանալի է, որ նրանց հաղթանակի շանսերը զրոյական են, առանց  ընդդիմադիր հայտարարած ՙՙԾառուկյան՚՚ խմբակցության ՙՙԵլք՚՚-ը չի կարող առաջադրել իր թեկնածուին, բայց արեցին իրենց քաղաքական քայլը: Դրանով ուզում են ասել, որ կարող են քաղաքական օրակարգ ձևավորել և իրենց խաղը սկսել:
-Իսկ ի՞նչ կասեք ՙՙԵլք՚՚-ի երեկվա քայլերի մասին, երբ 20 րոպեանոց ընդմիջումներ վերցնելով փորձեց ամեն ինչ անել խաթարելու խորհրդարանի բնականոն աշխատանքը:
– 20 րոպեանոց ընդմիջումներ վերցնելը նոր գործելաոճ չէ, նախկինում էլ ընդդիմությունը դիմել է նման միջոցի: Քանի որ չունեն այլ լծակներ ներազդելու մեծամասնության որոշումների վրա, փորձելու են օգտվել ԱԺ կանոնակարգից բխող այդ հնարավորությունից ու ստիպել մեծամասնությանը հաշվի նստել իրենց հետ: Ի վերջո,ՙՙԵլք՚՚-ի նպատակն է, որ իրենց հետ սկսեն բանակցել, գուցե կոմպրոմիսի հանգեն: Եթե ԱԺ կանոնակարգը չտա այդ հնարավորությունը, ապա խորհրդարանի մեծամասնության որոշումների վրա ներազդելու մյուս ճանապարհը կլինի փողոցը: Այլ հարց է, որ ՙՙԵլք՚՚-ն այդ ռեսուրսը չունի ու անում է այն, ինչ կարողանում է անել կանոնակարգի սահմաններում, փաստորեն, հնարը գտել են:
ՀԱԿ-ը, ՙՙԺառանգություն՚՚-ը, որը տեղավորվել էր նախընտրական ՕՐՕ դաշինքում, ու էլի մի քանի կուսակցություններ, ամբողջովին քաղաքական լուսանց են մղվել. ի՞նչ եք կարծում, արտախորհրդարանական այդ ուժերը ինչ- որ պահի կենդանության նշան ցույց կտա՞ն:
-Լուսանցքում հայտնվածների ճնշող մեծամասնությունն արդեն ժամկետանց քաղաքական ուժեր են, իրենք վաղուց պետք է լուսանցքում հայտնվեին, քանի որ նրանց մեծ մասը ոչ նոր գաղափարներ են կարողանում առաջարկել, ոչ նոր լիդերներ: Իրենց մոտ նույնիսկ ներքին ռոտացիան չի աշխատում, որովհետև այն ուժերը, որոնք խրոնիկ կերպով պարտվում են քաղաքական գործընթացներում, պետք է փոխվեն ներսից, հանդես գան նոր մոտեցումներով, փոխեն լիդերներին: Բայց մենք դա չենք տեսնում, կան կուսակցություններ, որոնք տասնամյակներով իրենց լիդերներին չեն փոխում, իսկ այդ հավերժ առաջնորդները, կորցնելով իրենց ռեյտինգը, կորցնում են և՛ ֆինանսական, և՛ մարդկային, և՛ քաղաքական ռեսուրսները, ու չնայած դրան դարձյալ փորձում մնալ ջրի երեսին:

Ես չեմ կարծում, որ լուսանցքում հայտնվածների ճնշող մեծամասությունը ռեինկարնացիայի հնարավորություն ունի: ԱԺ ընտրություններից կես տարի է անցել, բայց ձեր նշած ուժերը պատկերացում չունեն, թե ինչո՞վ պետք է զբաղվեն, ու եթե լրագրողներդ իրենց մասին ժամանակ առ ժամանակ չհիշեն՝ ոչ ոք չի հիշելու: Կարծում եմ, նրանք այժմ քաղաքականությամբ չեն էլ զբաղվում: Այդպիսիք, կսպասեն եկող խորհրդարանական ընտրություններին, գուցե կմասնակցեն, բայց չեմ կարծում, որ արդյունքի կհասնեն լուրջ քաղաքականության մեջ:
Ի դեպ, հիմա բավականին լավ պահ է, որ նոր ուժեր ի հայտ գան քաղաքականության մեջ, որովհետև վակում է առաջացել ընդդիմադիր, մանավանդ, արտախորհրդարանական դաշտում:
-Իսկ նոր ուժեր տեսնո՞ւմ եք:
-Ցավոք, չեմ տեսնում:
ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Politics, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն