Գլխավոր » Interview, Politics, Լրահոս, Հասարակություն, Հարցազրույցներ, Քաղաքականություն

Մենք 10 միլիոն հայ ենք ու մեր շահերն ընդհանուր են

Նոյեմբեր 3, 2016թ. 13:34
ազատ արշակյան

Համահայկական համերաշխության ու սիրո ծրագիր՝  ի շահ համահայկական խնդիրների լուծման

<<Միացյալ Արմենիա>> անվամբ վերջերս ստեղծված հասարակական շարժումը, որի նախաձեռնողն է  պահեստազորի գնդապետ, ազատամարտիկ Արթուր Ալեքսանյանը` <<Ամարասի Արթուրը>>, չնայած դեռ չի գրանցվել որպես հասարակական կազմակերպություն, սակայն հասցրել է մեծ հետաքրքրություն առաջացնել Հայաստանում, Արցախում ու Սփյուռքում:

Նախաձեռնող խմբի անդամներն իրենց ծրագիրն անվանում են Համահայկական համերաշխության ու սիրո, որի  նպատակն է  եռամիասնության` Հայաստանի, Արցախի, Սփյուռքի ներուժի համախմբումն ի շահ համահայկական խնդիրների լուծման:

Թեմայի շուրջ զրուցեցինք նախաձեռնող խմբի հիմնադիր անդամ, ԳԽ և ԱԺ նախկին պատգամավոր  ԱԶԱՏ ԱՐՇԱԿՅԱՆԻ հետ:

Սփյուռքի մեր հայրենակիցների առավել ակտիվ ներգրավվածությունը Հայաստանի   արտաքին ու ներքին կյանքին, ու այդ ահռելի ներուժն ի նպաստ հայրենիքի ծառայեցնելը  մշտապես եղել է ցանկալի քայլ: Ի վերջո, Հայաստանը միայն հայաստանաբնակներիս հայրենիքը չէ, նաև աշխարհասփյուռ հայության հայրենիքն է, սիրում ենք, չէ՞ ասել` մենք ոչ թե 3, այլ 10 միլիոնանոց ազգ ենք:   Սակայն ինչպե՞ս եք պատկերացնում մեկ կառույցի կողմից այդ համախմբման իրականացումը, արդյոք այն բարդ իրագործելի, փոքրինչ նաև ռոմանտիկ ծրագիր չէ՞:

-Այս ծրագիրը ռոմանտիկ չէ և ոչ էլ իրականությունից կտրված գաղափար է: Համազգայինի գիտակցությունը` համահայկականությունը շատ խորն է նստած հայերիս մեջ: Երբ Արցախը վատ վիճակում է` աշխարհի հայությունն ասում է` մենք բոլորս արցախցի ենք, ու մենք արյուն ենք տալիս մեր հայրենիքի այդ հատվածի պահպանման, զարգացման համար, մեր  զինվորները Լենին-Աթաթուրքի գծած սահմանը տրորեցին, ոտնատակ տվեցին ու անցան, ասելով՝ Արցախը Հայաստան է:

Երբ հարկ է լինում բոլորս ասում ենք` սիրիահայեր ենք ու կանգնում ենք Սիրիայում բնակվող մեր հայրենակիցների կողքի՝ ամենադժվարին պահերին:

Երբ Հայաստանում աղետ` մեծ երկրաշարժ եղավ, աշխարհի հայությունն ասաց` մենք գյումրեցի ենք ու սպիտակցի: Կարևոր չէ, թե դու որտե՞ղ ես ապրում Ստեփանավանո՞ւմ Ստեփանակերտո՞ւմ, թե՞  Սան Ֆրանցիսկոյում, մենք  հայ ենք ու մեր շահերն ընդհանուր են: Այսպիսին է հայը արդեն մի քանի հազար տարի, սա վկայում է այն մասին, որ  համահայկական համերաշխությունը շատ խորը արմատներ ունի, այն մեր  ինքնության կարևոր բաղադրիչն է: Հայությունը պարտադրված է հայտնվել տարբեր միջավայրերում, տարբեր հարաբերություններում:

Մենք գիտենք, որ բոլորս մեկ ենք` հայ ենք, բայց իրավիճակների պարտադրանքով նաև միջավայրերն են տարբեր. Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի  հայերն այլ կանոններով  են ապրում, Ռուսաստանի հայերը` այլ,  Ղարաբաղը ևս այլ է: Մինսկի խմբի համանախագահողների պարտադրմամբ մեր Արցախը համարում ենք ԼՂՀ, բայց հո մենք գիտենք, որ Արցախը Հայաստանն է ու չենք մոռացել 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումը Հայաստան-Արցախ միավորման մասին:

Այսօր եկել  է ժամանակը  լեգիտիմացնելու` օրինականացնելու, հայության  մասնակցությունն ու ներգրավվածությունը Հայաստանի, Արցախի ու Սփյուռքի կյանքում:

Այս իրավիճակը հաշվի առնելով՝ մենք որոշեցինք գտնել գոյություն ունեցող հարաբերությունների օրինականացման ձևը ու  ապահովելու հայության համագործակցությունը, գործընկերությունը, նաև մեր բանավեճերն ու քննարկումները, անհամաձայնությունները տեղափոխել օրինական դաշտ: Մեր  հակասությունները պետք է քննարկվեն ոչ թե ստվերում, վարագույրի հետևում, կամ ինչ-որ մեկի սենյակում, այլ օրինական դաշտում: Մենք խնդիրները առանձնասենյակներից հանում ու բերում ենք քաղաքական հարթակ: Այսօր ռուսաստանաբնակ հայերն ու Ուկրաինայի հայերը մեկմեկու հետ խոսելու խնդիր ունեն, այսօր օրակարգային հարց է ռուս-ամերիկյան հակամարտությունը ու մենք միասնաբար պետք է քննարկենք, թե ի՞նչ քայլեր անել, որպեսզի այս իրավիճակը բացասաբար չանդրադառնա հայության  ու Հայաստանի վրա:

Ուրեմն, պետք է ապահովել այն հարթակը, որտեղ տարբեր համայնքներում բնակվող հայեր կգան ու օրինական դաշտում կներկայացնեն խնդիրները, նաև իրենց համայնքների շահերը կպաշտպանեն: Իսկ մեզ  համար չափազանց կարևոր է  Ռուսաստանում, Ամերիկայում, Եվրոպայում, Միջին Ասիայում  և այլ երկրներում բնակվող մեր հայրենակիցների շահը, նրանց հոգսերը նաև մեր հոգսերն են ու մենք  պետք է կիսենք նրանց հոգսը: Այս բոլոր հարցերը պետք է քննարկվեն մայր հայրենիքում` Հայաստանի կենտրոնական քաղաքական հարթակում ու գտնվեն  լուծումներ:

Եվ այս կարևոր նպատակին հասնելու համար, ինչպես հայտնի է, առաջ եք քաշում ԱԺ երկրորդ՝ Վերին պալատի ստեղծման գաղափարը` պատգամավորներ ընտրելով Հայաստանից, Արցախից և Սփյուռքից: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում  այս գործընթացը: Մեծագույն հարգանք ունենալով մեր հայրենակիցների հանդեպ, սակայն չենք կարող անտեսել նաև մտահոգությունը. մենք արդեն երրորդ սերունդն ունենք սփյուռքում, կա մտածողության փոփոխություն, ու այս առումով՝ մտավախություն չկա՞, որ կարող են գալ տարբեր երկրների շահեր հետապնդող քաղաքացիներ, դառնալ ՀՀ Վերին պալատի պատգամավոր ու ներազդել մեր երկրի ներքին որոշումների կայացման վրա` ի շահ այլ երկրների:

-Բնակաբանար, մտավախություն կա, բայց պետք է գործեն հստակ մեխանիզմներ: Նախ, Հայաստան պետք է գա սփյուռքյան համայնքների ընտրանին, այսինքն` Արցախից ու սփյուռքից ով ուզեց չի կարող գալ ու դառնալ Հայաստանի Վերին ատյանի պատգամավոր: Ազգային ժողովը, Վերին պալատը ընտրանիների տեղն է: Նրանք պետք է լինեն լավագույները: Իսկ այդ ընտրությունը նաև կախված է հայ ժողովրդի քաղաքական մշակույթի մակարդակից: Ես վստահ եմ, մենք լավն ենք ընտրում, որքան էլ մեզ երբեմն պարտադրում են քրեական կամ ապաքաղաքական տարրերի: Հույս ունենք, որ օրենքը ևս իր զտիչ դերը կունենա, օրինակ կսահմանվի, որ եկողները  պետք է կրթական առումով որոշակի կարգավիճակ ունենան, լինեն կայացած անձինք: Նրանք պետք է տիրապետեն  մայրենի լեզվին: Թող սփյուռքում մտածեն` նա, ով հավակնում է հայկական պետությունում պաշտոն ունենալ, նրա համար լեզվի իմացությունը կարող է նաև պարտադիր լինել: Սա քննարկման թեմա է:

Բացի այս, Վերին պալատի պատգամավորները չեն ունենա օրենսդրական նախաձեռնություն իրականացնելու իրավունք: Չեն ունենա օրենք ընդունելու իրավունք, նրանք  ընդամենը կարձագանքեն ընդունված օրենքներին` իրենց «այո»-ով և «ոչ»-ով: Իսկ Վերին պալատի «այո»-ն ու «ոչ»-ը Ներքին պալատը կհաղթահարի իր 2/3-ով: Այսպիսով՝ կունենանք նաև Վերին պալատի վետոն հաղթահարելու մեխանիզմ:

Վերին պալատը կդառնա հարթակ որտեղից որպես պատգամավորներ կխոսեն   Արցախի, Եվրոպայի, Ամերիկայի Ռուսաստանի և այլ երկրներում բնակվող մեր հայրենակիցները: Եվ մենք այդ կերպ, օրինակ, կիմանանք արցախի հայության կարծիքը արցախյան հիմնահարցի շուրջ ընթացող բանակցությունների մասին: Եթե Ներքին պալատը հանկարծ կայացնի մերժելի որոշում, ասենք` տարածքների հանձման վերաբերյալ, ապա Վերին պալատը կասի իր վճռականը «ոչ»-ը: Այսպիսով` մենք վետոի իրավունքը կվերադարձնենք Հայաստանին` կատարելով սահմանդրության մեջ փոփոխություն:

Ի դեպ, ստեղծելով  Վերին պալատ մենք ոչ միայն լուծում ենք  արցախահայության ու սփյուռքահայության ներգրավման խնդիրը, այլև նպաստում Հայաստանի  ժողովրդավարցմանը, մեր երկիրը դարձնելով իրավական պետություն:

Տեսեք, Ազգային ժողովի որոշումների վրա այսօր ոչ ոք իրավունք չունի արգելանք դնել,  նախագահի այդ իրավունքը նոր Սահմանադրությամբ հանված է, խորհրդարանը դարձել է միանձնյա իշխանություն՝ և՛ գործադիր է ձրավորում, և՛ դատական իշխանություն: Ստացվում է, որ Ազգային ժողովի անհաջող որոշումների վրա վետո դնելու հնարավորություն չկա: Այս իրավունքը  սահմանադրությամբ կարող է տրվել Վերին պալատին:

Պարոն Արշակյան, որքան էլ գաղափարը հետաքրքիր է ու կարևոր, բայց արդյո՞ք  ուշացած չէ. նախ գործող սահմանադրության 48 հոդվածն ուղղակի փոշիացնում է ձեր նպատակի իրականացումը: Ինչո՞ւ մինչ սահմանադրական  հանրաքվեն նման առաջարկով հանդես չեկաք: Եվ հետո, որքանո՞վ է իրատեսական նախընտրական տարում  խոսել սահմանադրական փոփոխությունների մասին:

-Տեղին հարցադրում է, այո, ցավոք, մեր քայլը ուշացած է: Բայց ինչպես ասում են՝ ավելի լավ է ուշ, քան երբեք, պարզապես, գաղափարը նոր հասունացավ: Դրանում համոզվեցինք ապրիլյան պատերազմից հետո, նաև երբ բացահայտվեցին  Քիվեստի բանակցությունների գաղտնիքը, ու մենք իմացանք, որ բանակցությունների սեղանին դրված է եղել Մեղրու փոխանակման հարցը: Հասկացանք, որ իշխանությունում անպայման պետք է լինի քաղաքական հակակշիռ ու բանավեճ:

Ինչ վերաբերում է սահմանադրություն փոխելուն, ապա այս Ազգային ժողովն, իհարկե, ի վիճակի չէ փոփոխություն անել, այն արդեն իր կարծիքը հայտնել է նոր սահմանադրության հետ կապված. ու դրանով իսկ կաշկանդված է: Հետևաբար, մեր հույսը հաջորդ Ազգային ժողովի վրա է: Այս հարցը այսօր` նախընտրական գործընթացների  փուլում բարձրացնելով, հույս ունենք մեր կողքին ունենալ գաղափարակից քաղաքական ուժեր, որոնք  խորհրդարան մտնելով իրենց հետ կտանեն նաև այս ծրագիրը: Իսկ նոր խորհրդարանը կաշկանդված չլինելով, որ ինքն է ընդունել նոր սահմանադրությունը,  կարող է  բարձրացնել բարեփոխումների, այդ թվում և երկրորդ պալատի ստեղծման հարցը:

Դուք ճիշտ նկատեցիք, որ մեր առաջ կա նաև մեկ այլ կարևոր խոչընդոտ, դա  Սահմանադրության 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասն է, ըստ որի Ազգային ժողովի պատգամավոր կարող է ընտրվել 25 տարին լրացած, վերջին 4 տարում միայն ՀՀ քաղաքացի հանդիսացող, վերջին 4 տարում ՀՀ-ում մշտապես բնակվող, ընտրական իրավունք ունեցող յուրաքանչյուր ոք: Այս հոդվածը պետք է փոխվի: Իսկ մինչ այդ առաջին փուլի համար առաջարկում ենք հետևյալը. Վերին պալատում կլինեն  արցախահայերը, բնիկ հայաստանիցիները և հայաստանցի հայրենդարձ հայերը, որոնք էլ սկզբում կներկայացնեն մեր սփյուռքը, որպեսզի սահմանադրական այդ խոչընդոտը մեզ չխանգարի: Մինչև նոր ձևավորվող Ազգային ժողովը կկարողանա անցկացնել սահմանադրական նոր հանրաքվե ու փոխել արգելք հանդիսացող հոդվածները:

Մի հանգամանք ևս կա, մեր սփյուռքը բազմաշերտ է, ունեք եվրոպական,   ռուսաստանյան սփյուռք: Եթե հաշվի առնենք, որ Հայաստանում էլ ունենք  արևմտամետների ու ռուսամետների մեկմեկու հակադրվող քաղաքական թևեր, պատկերացնո՞մ եք, թե ինչպիսի բարդ իրավիճակ կարող է մեզանում ստեղծվել:

-Շատ նորմալ է` մենք արդեն այդ կյանքով ապրում ենք, պարզապես դա կօրինականացվի ու կլինի   լյուստրացիա` գաղտնազերծում: Խառնաշփոթը հիմա է, քանի որ չենք հասկանում, թե ո՞վ՝ ո՞վ է, ի՞նչ է ուզում, իսկ այն ժամանակ ամեն ինչ կլինի շատ տեսանելի,  բացահայտ: Մեր նախաձեռնությունը  բացահայտմանն է նպաստելու:

Իրենց շահերն ունեն և՛  ռուսական համայքի  ներկայացուցիչները, և՛ եվրոպայից ու Ամերիկայից եկածները, մենք իրենք օրինական հնարավորություն կտանք տեսակետները բաց, պարզ, ազատորեն ներկայացնելու: Իսկ մեր գլխավոր խնդիրը  կլինի այն, որ  այդ ամենը մղենք դրական հարթություն, տանք դրական ընթացք՝ ծառայեցնելով մեր ազգային կարևոր  խնդիրների լուծմանը:

Հայաստանի, Արցախի իշխանությունները տեղյա՞կ են «Միացյալ Հայաստանի»  այս հետաքրքիր ծրագրերից, և ինչպիսի՞ն է նրանց արձագանքը:  

-Այո,Արթուր Ալեքսանյանը հանդիպել է և՛ Հայաստանի, և՛ Արցախի  նախագահների հետ, նրանք ողջունել են, որևէ վտանգ սրանում չեն տեսնում, ասել են, որ լավ ծրագիր է: Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանն ասել է, որ սա դժվար իրականացվելիք ծրագիր է, մինչդեռ Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը պատրաստակամություն է հայտնել աջակցել մեզ:

Ի դեպ, մենք ստացել ենք նաև Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև  Սրբազանի օրհնությունը, ինչի համար հպարտ ենք,  առաջիկայում  կդիմենք նաև Հայոց Կաթողիկոսին:

Արթուր Ալեքսանյանի նախաձեռնությամբ մենք այսօր  բանակցում ենք  Ռուսաստանի Ուկրաինայի, Ղազախստանի Միջին Ասիայի հայկական համայնքների հետ, բավական ակտիվ աշխատում ենք ֆրանսահայերի ու ամերիկահայերի հետ: Սպասում ենք նաև նրանց առաջարկներին:  Եվ ուրախալի է, որ կա փոխադարձ ըմբռնում: Այստեղ կա մի նրբությունը ևս, ինչը նույնիսկ հուզիչ է. սփյուռքի մեր հայրենակիցները խիստ նրբանկատ են ու մեզ հարցնում են` եթե Վերին պալատը ստեղծվի հայ հասարակության մեջ հանկարծ պառակտություն չառաջանա՞,  հանկարծ բեռ չդառնա՞նք Հայաստանի վրա, հայրենիքին չվնասե՞նք: Անկեղծ ասած, նրանց այս  զգուշավորությունը հարգանքի է արժանի, ու ինձ դա ոգևորում է:

Հայտնի է, որ շարժումը կուսակցության վերաճելու նպատակ ունենք, բայց այս հարցում ևս փոքր ինչ ուշացրել եք, չէ՞, որ գարնանը սպասվող խորհրդարանական  ընտրություններին մասնակցելու համար ավելի վաղ պետք է գրանցած լինեիք ձեր կազմակերպությունը:

-Անշուշտ ուշացել ենք: Սա շարժում է, որը քաղաքական նպատակներ ունի, բայց առայժմ, որպես շարժում մենք մեր գործը կանենք ու եթե այդ կարգավիճակով հաջողենք, ապա հասարակական կազմակեպություն էլ կմնանք: Մենք պատրաստվում ենք համագործակցել մեր գաղափարները կիսող քաղաքական ուժի կամ ուժերի հետ, որոնք էլ այս ծրագիրն իրենց հետ կտանեն նոր խորհրդարան: Եթե անհրաժեշտ լինի, մենք այդ ուժի հետ նաև կմասնակցենք նախընտրական քարոզարշավին:

Մնում է հարցնել` այսօրվա բազմաթիվ, բազմադեմ կուսակցություններից որին ե՞ք տեսնում ձեր կողքին որպես համագործակից, գաղափարակից, որպես համահայկական այս հետաքրքիր ու կարևոր ծրագրին սատարող ուժ:

-Նախնական քննարկումների մեջ ենք, անկեղծ ասած` դեռևս նման  կուսակցություն  չենք տեսնում: Մենք էլ մի փոքր քմահաճ ենք, ամեն մեկին չենք կարող մեր կողքին տեսնել:

Ես շատ ոգևորված եմ այս ծրագրով, և հանուն դրա իրականացման հնարավոր է հասցնենք ու շարժումը գրանցենք որպես կուսակցություն:

Տեսենք, ամեն ինչ դեռ խմորումների փուլում են, ժամանակը, նպատակահարմարությունը ցույց կտան, թե ո՞ր ուղով կընթանանք:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

 

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Interview, Politics, Լրահոս, Հասարակություն, Հարցազրույցներ, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն