Գլխավոր » Ադրբեջան, Լրահոս, Հասարակություն, Ռուսաստան, Վերլուծական, Տարածաշրջան, Տեղեկատվական անվտանգություն

ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ «ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ» ՈԼՈՐԱՆՆԵՐՈՒՄ

Փետրվար 2, 2014թ. 19:57

տեղեկատվությունՄիայն վերջին 3-4 տարիներին մեզանում մի քանի տասնյակ զանազան-զարմանազան կայքեր են գործարկվել, ըստ որում՝ դրանց մեծ մասը «համեստորեն» հորջորջվում է լրատվական կայք: Կարելի է կարծել, թե Հայաստանում լրագրողների ինկուբացիոն բազմացման հատուկ սարք են հորինել եւ դրանք շատանում ու շատանում են:
Սակայն նման կայքերի մի զգալի մասի լրահոսին նետված թռուցիկ հայացքն իսկ բավական է համոզվելու, որ այդտեղից լրագրության հոտ անգամ չի գալիս:
Կան կայքեր, որոնք «մասնագիտացել» են սոցիալական ցանցերից օգտատերերի գրառումները «տանելու» վրա: Սկզբունքորեն ստեղծվել է մի վիճակ, երբ սոցիալական ցանցում ցանկացած որեւէ մեկի որեւէ հրապարակային («public») գրառում, լուսանկար կարող է վերածվել «զանգվածային լրատվության» ու, որպես այդպիսին, շրջանառվել լրահոսում: Դե, հիմա պատկերացրեք, թե ի՞նչ կլինի, եթե տվյալ գրառման տեղեկությունները սուտ կամ մտացածին լինեն:
Ասենք, ինչո՞ւ պատկերացնել:
Օրերս, օրինակ, կայծակնային արագությամբ տարածվեց հատուկ շեշտադրությամբ հորինված «տեղեկություն», թե քաղաքում, իբր, հայտնվել են ՍՊԻԴ-ով վարակված ասեղներով մարդկանց ծակծկող ինչ-որ ստահակներ: «Տեղեկատվության» սկզբնաղբյուրը կիսավիրտուալ «Մենք» երիտասարդական շարժում ներկայացող կազմակերպության փոխնախագահն էր:
Բանը հասավ նրան, որ բժիշկներն ու մասնագետները սկսեցին հերքել, բացատրել, պարզաբանել: Բայց այստեղ բոլորովին այլ կարգի մասնագետների բացատրությունների կարիք կար, քանզի ակնհայտ է, որ գործ ունենք քարոզչական (հակաքարոզչական) տեխնոլոգիայի ու հնարքի կիրառման հետ:
Տեսեք. խնդիր կա հասարակության մեջ ձեւավորել կամ բեւեռացնել հակառուսական տրամադրություններ: Ինչպե՞ս անել: Եթե տեղեկատվական առիթ կա, դա դեռ ոչինչ, կարելի է հնարավորինս «պտտացնել» այս կամ այն եղելությունը, մեկնաբանություններով համեմել, ասուլիս-մասուլիս տալ, մի խոսքով՝ «պահել թեման»:
Իսկ եթե չկա՞ «տեղեկատվական առիթ»: Ուրեմն պետք է այն ստեղծել: Ու ստեղծել այնպես, որ հետաքրքրի հնարավորինս շատերին, հատկապես նրանց, ովքեր թքած ունեն քաղաքականության ու քաղաքականացված տեղեկատվության վրա:
Դրա համար «վերցնում» են ուշադրություն գրավող մի քանի բառ, օրինակ՝ ՍՊԻԴ (ՁԻԱՀ), ասեղ, վարակել: Ձեռքի հետ տեքստի մեջ գործածում են հետեւյալ կապակցությունը՝ «կազմակերպությունը Հայաստան է ներթափանցել Ռուսաստանից 4 ամիս առաջ» եւ գրում մնացյալը: Ու պատրաստ է: Այստեղ, հասկանալի է, առանցքայինը «Ռուսաստանից թափանցելու» պահն է:
Կա մարդկանց մի խումբ էլ, որը կարծես հանձնարարություն ունի շարունակաբար ցնցել վիրտուալ տարածքը, որտեղ, ի դեպ, ամեն օր հարյուր հազարավոր հայ մարդիկ են «ելումուտ» անում: Այսպես ասած՝ ուղղորդող նեգատիվ «տեղեկատվության» մասին է խոսքը:
Ահավասիկ: Օրերս ՖԲ լրաշարի մեջ նկատում եմ մի լուսանկար, որտեղ թիկունքի կողմից պատկերված է դպրոցական ուսապարկով մի երեխա, որը ձյուների միջով գնում է հողաթափերով: Ու լուսանկարի տակ այսպիսի կոչ է՝ «տարածեք այս նկարը, թող բոլորը տեսնեն»: Նկարի տակ, հասկանալի է, խայտառակ մեկնաբանություններ՝ «էս ի՞նչ է կատարվում…», «վա՜յ… վո՜ւյ…», զանազան հայհոյախառն արտահայտություններ իշխանությունների հասցեին եւ այդպես շարունակ:
Կարճ ժամանակ անց պարզում եմ, որ ցնցող լուսանկարը տեղադրել է mikarm.ru կայքը, որը, ի դեպ, մասնագիտացած է ֆիլմերի վրա: Շատերի նման հետաքրքրվում եմ՝ որտե՞ղ է արված լուսանկարը, ո՞ր քաղաքում (գյուղում), ե՞րբ, ո՞վ է լուսանկարում պատկերված, ո՞վ է լուսանկարի հեղինակը: Մի խոսքով, կա՞ որեւէ տվյալ, որով հնարավոր լինի թեկուզ մի բան պարզել: Եվ ի՞նչ:
Եվ այն, որ mikarm.ru-ն պատասխանում է. «Նկարն ինտերնետից է»: Հասկացա՞ք: Մարդը ինչ-որ տեղից ներբեռնել է մի լուսանկար, մի թեթեւ «ֆոտոշոփով» մշակել ու նորից «նետել» ինտերնետ ու ասում է՝ «գնացեք, պարզեք, թե որտեղից է»: Ամենահետաքրքիրը՝ տասնյակ ու տասնյակ մարդիկ «հավանում» են այն, տարածում, ու շուրթերը ճպպացնելով թունդ մեկնաբանություններ անում, չնայած չգիտեն՝ թե ո՞վ է պատկերված լուսանկարում, ե՞րբ է այն արվել, ընդհանրապես դա Հայաստանո՞ւմ է, թե՞ ոչ:
Դիտարկենք մեկ այլ, շատ ավելի կարեւոր խնդիր: Հայաստանը, ինչ էլ ասվի, գտնվում է հարեւան երկրի հետ տակավին չավարտված պատերազմի վիճակում: Եվ ահա, նման պայմաններում, մեկ էլ տեսնում ես, որ հայկական տեղեկատվական տարածքում գործող մի շարք կայքեր, առանց երկար-բարակ անելու, ադրբեջանական «աղբյուրներից» պատճենում են սահմանային գոտուն կամ շփման գծին վերաբերող «տեղեկատվություն» եւ տարածում:
Սկզբունքորեն այդ հայկական կայքերը հանդես են գալիս ադրբեջանական քարոզչության տարածողի դերում, անում նրանց գործը: Անվճար ու կամովին: Ինչո՞ւ:
Ահավասիկ, բառացիորեն երկու օր առաջ մի կայք նման մի «լուր» էր վերցրել, թե իբր ադրբեջանական կողմը տանկեր է մոտեցնում սահմանագոտուն: Ըստ որում՝ «լուրը» զետեղել էին հաստատական վերնագրով: Կարդում ես ու տեսնում, որ ադրբեջանական ինչ-որ կայք, հղում անելով ինչ-որ… թուրքական թերթի, հաղորդում է, թե իբր սահմանագոտում՝ էսպես ու էսպես: Եթե չասենք, որ ակնհայտ է հորինվածքի փաստը, ապա հենց միայն այդ կրկնակի հղումը նորմալ մարդու, մանավանդ լրատվական «գործի» մեջ խորասուզված անձի մեջ արդեն պետք է կասկած հարուցի:
Բայց ոչ, վերցնում ու տարածում են: Գլուխը՝ քարը, որ դա մեկ առանձին կայք լիներ: Երկրորդը դրանից «կապկում» է, հետո՝ երրորդը, հետո չորրորդը նույն «լուրը» զետեղում է իր «ֆեյսբուքյան» պատին ու գնա՜ց:
Լավ, ի՞նչ անել: Միգուցե պետք է նորաթուխ ու սնկից էլ արագ բազմացող կայքերի կայքավարների համար «լիկբե՞զ» անցկացնել: Հավաքել բոլորին ու բացատրել, թե ինչն ինչից հետո է:
Ըստ էության, հայրենի ինտերնետային տեղեկատվական կայքերում լրագրություն ասվածը, որպես այդպիսին, վերանում է եւ փոխարինվում «ցանցագրությամբ»: Սա իմ հորինած պայմանական եզրն է: Այսինքն՝ գալիս ենք կամ արդեն եկել ենք մի վիճակի, երբ ցանկացած «բլթոց» արագորեն տարածվում եւ քննարկման առարկա է դառնում:
Նման պայմաններում իմաստազրկվում են տեղեկատվական անվտանգության, ընդհանրապես անվտանգության մասին խոսակցությունները:

ԱՐՄԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
<Հայոց Աշխարհ>

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Ադրբեջան, Լրահոս, Հասարակություն, Ռուսաստան, Վերլուծական, Տարածաշրջան, Տեղեկատվական անվտանգություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն