Գլխավոր » Culture-Hogevor, Լրահոս, Հասարակություն, Մշակույթ

Հայ մը՝ որուն մէջ կուտակուած էր իր ժողովուրդին դարաւոր պատմութիւնը

Նոյեմբեր 3, 2010թ. 11:00

Garabed JouharianՄՈՄ ՄԸՆ ԱԼ ՇԻՋԵՑԱՒ ՍՏԵՂԾԵԼՈՎ ՊԱՐԱՊՈՒԹԻՒՆ ՄԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՈՂ   ԱՆՈՐՈՇՈՒԹԵԱՆ   ՄԷՋ

(Բազմավաստակ կրթական մշակ՝ ընկ.Կարապետ Ճուհարեանի յիշատակին)

Եթէ ոճը մարդն է ու ամէն մարդ ունի իր կեանքին ոճը, քիչերուն տրուած է սակայն իրենց ոճին հպատակեցնել նաեւ իրենց սեփական մահը։

Ընկեր Կարապետ Ճուհարեան այդ քիչերէն էր։ Մեռաւ ճիշդ այնպէս ինչպէս կ’ապրէր, ապրած էր ամբողջ կեանքը, կիրթ, խորհրդապահ, գրեթէ խորհրդաւոր՝ արտաքին երեւոյթով, բայց գերազանցօրէն ջերմ, հաղորդական ու զեղուն, իր մտերմութեան մէջ։

Արաբկիրցիի կարծր խառնուածքը անաղարտ էր բայց ներսն էր, ու բարեկիրթ մտաւորականի չափուած շարժուձեւերը, զգոյշ քալուածքը եւ մեղմ բառերը կը կազմէին այդ խառնուածքին լոկ հանդերձանքը։

Կան մարդիկ որոնք ճարպիկ են իրենց չունեցած արժանիքներով փայլելու։ Ընկեր Կարապետ Ճուհարեան արուեստը ունէր իր բազմաշնորհ անձը աննշմար դարձնելու։ Ծայրայեղ համեստութեան մը պահանջումովը չէր որ կը խուսափէր ցոյց տալէ եւ ցուցադրուելէ, այլ ճշմարիտ մտաւորականին յատուկ այն խոր ապրումով, որ գիտութիւնը վայելքի մնայուն աղբիւր մը կը համարէ, յաջողութեան առժամեայ գործիք մը դարձնելէ ետք։

Ընկ. Կարապետ  Ճուհարեան կը պատկանէր յետ եղեռնեան առաջին սերունդին, որ հայուն տխուր օրերը ապրած էր, սերունդ մը՝ որ հայերէն գիտէր, հայերէն կը մտածէր ու հայերէն կը գործէր։ Մշակութային հարուստ գիտելիքներով եւ պաշարով, իր սեփական ժողովուրդին մտաւոր մշակոյթի աւանդութիւններուն խորունկ ծանօթութեամբ, եղաւ ջահակիրը ուսուցչական սուրբ ասպարէզին։ Այսուհետեւ ով պիտի յաջորդէ «Պրն. Ճուհարեանին… Պրն. Ճուհարեաններու նմաններուն»։ Մեր չորս կողմը կը պարպուի յամրաբար, ստեղծելով տխուր պարապութիւն մը եւ նոյնքան տխուր գոյավիճակ։

Անուշ, բարի մարդ մըն էր։ Կրունկներուն վրայ ամուր կոխելով քալողներէն չէր։ Կը սիրէր ոտքի մատներուն վրայ յառաջանալ, եւ այդ զգուշաւորութիւնը ինքնավստահութեան պակասը չէր անկասկած, այլ մէկուն չվնասելու մտահոգութիւնը, հիւանդագին չափերու հասած փափկանկատութիւնը։

Կարելի չէ անտարբերօրէն անցնիլ Ընկ. Կարապետ Ճուհարեանի կտրած ճամբուն վրայէն, բազում արժանիքներ ունէր ան, զորս պարտաւոր ենք վկայակոչել (տեսնել զանոնք ստորեւ երեւցող իր կենսագրական տողերուն մէջ) յարգելու եւ մեծարելու համար իր յիշատակը։

Հաւատարիմ հայրենասէր էր, գաղափարական իտէալ ունեցող, բան մը որ զինք առաջնորդած էր փարելու Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան շարքերուն, եւ այդ իտէալին մինչեւ իր վերջին շունչը հաւատարիմ մնալու։

Իր համոզումներուն տէր էր, բայց անոնց համար պայքարող չէր։ Այստեղ եւս ուժի ու խիզախութեան պակասը չէր զինքը զգոյշ պահողը, այլ գերազանց մտաւորականի արժանապատուութիւնը՝ որ կը թելադրէ բայց չի պարտադրէր, այլ մանաւանդ չի զիջիր իջնել ընդդիմախօսներու մակարդակին, պահելով, միշտ, գաղափարին վեհութիւնը եւ արտայայտութեան կերպերու բարեձեւութիւնը։

Լուռ, աննշմար ծառայութեան մարդ էր Ընկ. Կարապետ Ճուհարեան, պէտք եղած ատեն միշտ ներկայ եղող եւ իր ներկայութեամբ օգտակար հանդիսացող գործիչ, որ մասնաւոր բծախնդրութեամբ ու հմտութեամբ կը մօտենար հայերէնի լեզուական հարցերուն, որ սակայն արժէքներու եւ չափանիշներու խաթարման այս ժամանակին հետ, մեր միջավայրին մէջ՝ իր արժանի տեղը չունեցաւ, խիստ արժանաւոր գործունէութիւն ծաւալելով հանդերձ։

Ապերախտութւնը իր ստացած վարձքը եղաւ։

Հայ մը՝ որուն մէջ կուտակուած էր իր ժողովուրդին դարաւոր պատմութիւնը՝ հերոսական մաքառումներով, հրաշագեղ իրագործումներով, հրաշանման գոյատեւումով, անդնդախոր տառապանքներով, գահավէժ յուսալքումներով ու յուսահատութիւններով, նաեւ անմեռ ու յարատեւ պլպլացող յոյսով ու հաւատքով, հակառակ շարունակուող անորոշութեան։

Համեստ եւ գրեթէ անշուք թաղում մը ունեցաւ Ընկ. Կարապետ Ճուհարեան։ Հազիւ հարիւր մը յուղարկաւորներ, քառասուն հազար հաշուող այս գաղութէն, որուն անփոխարինելի արժէքներէն մէկն էր։

Իրենց բացակայութեամբ փայլեցան «մտաւորական» կոչուող խաւը, կրթական մշակները եւ երբեմնի իր աշակերտները, միշտ յարգելով բացառութիւնները։

Յանուն հայ դպրութեան սպասարկուներուն, յանուն Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան ողջ շարքերուն, յուզումով եւ երախտագիտութեամբ կը յայտարարենք՝

Դուն ծառայեցիր հայ գիրին, հայ գիրքին ու հայ դպրութեան։ Դուն ծառայեցիր Մեսրոպ Մաշտոցին, հայ մշակոյթին ու հայ ազգին եւ վերջապէս դուն ծառայեցիր քու գաղափարական իտէալիդ՝ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան։

Յարգանք յիշատակիդ ու բեղուն վաստակիդ։

*  *  *

Ընկ. Կարապետ Ճուհարեան ծնած էր Արաբկիր քաղաքին մօտիկ Վաղաւեր (Աղըն) գիւղաքաղաքին մէջ, 1919 թուականին։

1929  թուականին ապաստանած էր Հալէպ եւ յաճախած էր տեղւոյն  Ազգ. Հայկազեան վարժարանը։ Աւարտելէ ետք Հայկազեան վարժարանի ուսումնական շրջանը, որպէս ուսումնատենչ պատանի, նախընտարած էր ուսուցչական ասպարէզը, որուն հանդէպ ունեցած էր սէր եւ ցանկութիւն։

1936-ին Հալէպի առաջնորդ Արտաւազդ Արք. Սիւրմելեանը ընթացք կու տայ իր փափաքին, եւ զինք կ’ուղարկէ Քամիշլի նորակերտ քաղաքի ազգային վարժարանը որպէս ուսուցիչ։

1940-1946 տարիներուն, զինք կը գտնենք Հալէպ, Զաւարեան վարժարանէն ներս։ Հոս ուսուցչական ասպարէզի նկատմամբ իր փորձառական աշխարհը կը սկսի հարստանալ։ Կ’աւանդէ հայերէն, հայոց պատմութիւն եւ գծագրութիւն։

1946-ին՝ հայրենադարձի օրերուն, ուսուցիչ է Մարաշի Ազգ. Մեսրոպեան վարժարանին մէջ, ուր պաշտօնավարած է ութ տարիներ։

1953-ին կ’ամուսնանայ Աստղիկ Տէրտէրեանի հետ։ Աստուած անոնց կը պարգեւէ մէկ մանչ եւ մէկ դուստր՝ Արա, Մարալ, որոնց հանդէպ կը տածէ հայրական անհուն հոգատարութիւն, սէր եւ գուրգուրանք։

1954 թուականին, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան վարժարանին հիմնադրութեան  զուգահեռ կը դառնայ այն առաջին ուսուցիչներէն, որոնք մուտք կը գործեն դպրոց։ Կը դասաւանդէ հայերէն լեզու, կը դառնայ բոլորին կողմէ սիրուած եւ յարգուած ուսուցիչ մը, որ իր պաշտօնը կատարած է մեծ բծախնդրութեամբ եւ նուիրուածութեամբ։ Այս ուսուցչական բեղմնաւոր տարիները կը շարունակուին մինչեւ հանգստեան կոչուիլը։

Կարապետ Ճուհարեան վարած է Հալէպի Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութեան քարտուղարի պաշտօնը, 14 տարիներ շարունակ, եւ իր գործօն մասնակցութիւնը բերած է զանազան վարչութիւններէ ներս՝ գործադիր մարմին, սկաուտական խորհուրդ, ուսանողական… եւլն։

Անդամագրուած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան եւ արժանացած է ՌԱԿ-ի Կեդրոնական Վարչութեան բարձրագոյն պատուագիրին, որպէս արժանաւոր եւ բազմաբեղուն կուսակցական։ Իրերայաջորդ տարիներ մաս կազմած է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Վերին Մարմնին եւ ստանձնած է ատենապետութիւնը Ռուբէն Հերեան Ակումբի վարչութեան։ Նաեւ Ընկ. Կարապետ Ճուհարեանին վստահուած է Թէքէեան Մշակթ. Միութենէն ներս գործող երիտասարդական շարժումներու պատասխանատուութիւնը։

Եղած է վեթերան անդամ Հ. Բ. Ը. Միութեան։

Կարապետ Ճուհարեան իբր հայերէն լեզուի ուսուցիչ, 3 անգամ հրաւիրուած է Մայր Հայրենիք։

Ան 1992 թուականին հրաւիրուած է Միացեալ Նահանգներ, Հ. Բ. Ը. Մ.ի Մարի Մանուկեան վարժարանի հոգաբարձութեան կողմէ, հայերէն լեզուի դասագիրքերու պատրաստութեան համար եւ պարգեւատրուած է պատուագիրով։

1969-էն սկսեալ, հեղինակած է 16 հատոր հայերէն լեզուի ընթերցանութեան եւ քերականութեան դասագիրքեր, «Մրգաստան» եւ «Գրաւոր Վարժութիւն» անուններով, որոնք մեծ տարածում գտած են ԱՄՆ-ի Եւրոպական երկիրներու, Միջին Արեւելքի, Արաբական Ծոցի, Աւստրալիոյ հայկական վարժարաններուն մէջ։

2010-ի գարնան, Հալէպի մէջ, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահին կողմէ, պարգեւատրուած է «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով, որպէս գնահատանք սփիւռքի մէջ հայոց լեզուի զարգացման համար կատարած նշանակելի դերին համար։

Ունի նաեւ բազմաթիւ յօդուածներ, հայերէն լեզուի ուսուցման, սփիւռքահայ վարժարաններու իրավիճակին, մեթոտաբանական եւ մանկավարժական հարցերու շուրջ, որոնք լոյս տեսած են «Նայիրի»ի, «Զարթօնք»ի, «Շիրակ»ի, Հ. Բ. Ը. Մ.ի պաշտօնաթերթ «Խօսնակ»ի եւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պաշտօնաթերթ  «Հասկ»ի մէջ։

Իր հեղինակած դասագիրքերը իրենց համապարփակ բովանդակութեամբ եւ մանկավարժական բծախնդիր մօտեցումով, առաւելագոյն չափով կ’ամբողջացնեն մեր պահանջները, ներկայի պայմաններէն թելադրուած։

Հայերէն լեզուի ուսուցումը ամբողջական օղակաւորման հասցնելու համար, ան իր վերջին տարիներուն պատրաստած էր շարադրութեան ուսուցման յատուկ դասագիրքեր, որոնք ցարդ կը մնան անտիպ։

Կարապետ Ճուհարեանի բեղուն գործունէութիւնը, հայրենանուէր եւ անձնուրաց աշխատանքը, գեղեցիկ օրինակը պիտի դառնան նոր սերունդի հայերէն լեզու աւանդող ուսուցիչ-ուսուցչուհիներուն համար։

Այսօր չկայ խստապահանջ բայց եւ գուրգուրոտ ուսուցիչը՝ Կարապետ Ճուհարեան, բայց անոր անունը ոսկեայ տառերով պիտի մնայ հայ դպրութեան պատմութեան մէջ, որպէս հաւատացող մը, թէ առանց հայերէն լեզուի լաւ իմացութեան անկարելի  է գոյատեւել որպէս հայ։

Հանգիստ իր աճիւններուն եւ հողը թեթեւ գայ իր վրայ։

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել Culture-Hogevor, Լրահոս, Հասարակություն, Մշակույթ բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն