- ԱրմԱր Լուրեր | Armenia News | Հայաստան և Արցախ - http://armarlur.com -

Ինչո՞ւ պետք է իրավական խնդիրը գտնվի ՌԴ նախագահի հսկողության տակ

Հարցազրույց փաստաբան ՀԱՅԿ ԱԼՈՒՄՅԱՆԻ հետ

Հայաստան ժամանած Եվրասիական ինտեգրացիայի ու հայրենակիցների հետ կապերի հանձնաժողովի նախագահ Լեոնիդ Սլուցկին այցելելով Գյումրի հայտարարեց, թե Պերմյակովի դատավարությունն ընթանալու է ռուսական ռազմաբազայում և ՌԴ օրենսդրությամբ: Նաև հավելեց` դատավարությունը կընթանա փակ դռների հետևում, իսկ վճիռը կկայացվի բաց ընթացակարգով: Որպես փաստաբան ինչպե՞ս եք գնահատում այս հայտարարությունը:

-Նախ, չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւմն է կայանում դռնփակ դատավարության անհրաժեշտությունը, ի՞նչ հանգամանքներ կան, որոնք թույլ են տալիս խոսել դռնփակ ռեժիմի մասին: Կարծում եմ, լրացուցիչ պարզաբանման կարիք ունի այդ հայտարարությունը` ինչո՞ւ դռնփակ դատավարություն: Ու եթե ռուսական կողմից արդեն իսկ հնչել է նման հայտարարություն, կնշանակի այժմյանից փորձում են մեր հասարակությանը նախապատրաստել, որ դատավարությունն անցկացվելու է դռնփակ ռեժիմով:

Ինչ վերաբերում է ՙվճիռը կկայացվի բաց ընթացակարգով՚ մտքին, ապա ասեմ, որ բոլոր դռնփակ դատավարություններում դատավճիռը հրապարակվում է դռնբաց, այսինքն` ասվածն ամենևին նորություն չէ: Նման բան կարող էր ասել իրավական ոլորտի հետ առնչություն չունեցող անձը:

Դառնալով` Պերմյակովին ռուսական ռազմաբազայում, ռուսաստանյան օրենքներով դատելու պնդմանը, ես դա համարում եմ բացարձակ ապօրինություն: Ի՞նչ է նշանակում հայ իրավապահներին մեկուսացնել Հայաստանի տարածքում, Հայաստանի քաղաքացիների նկատմամբ տեղի ունեցած հանցագործության քննությունից: Ես դրա բացատրությունը չունեմ, բացի այն, որ հավանաբար գործում է ուժեղի իրավունքի սկզբունքը:

Բոլորիս հուզող այդ հարցին ՌԴ Պետդումայի ԱՊՀ հարցերի հանձնաժողովի փոխնախագահ Լեբեդևը պատասխանեց` հղում անելով օրենսդրությանը.ՙՀամաձայն ՀՀ և ՌԴ միջև 1997 թ. կնքված համաձայնագրի 5-րդ կետի, եթե կատարվել է զինվորական հանցագործություն, նախաքննությունը և դատավարությունը իրականացվում է ՌԴ տարածքում, իսկ Պերմյակովը ոչ միայն կատարել է 2 և ավելի մարդկանց սպանություն, այլև 3 զինվորական հանցագործություն՚: Նաև հատուկ ընդգծեց, թե միայն ՀՀ կառավարության խնդրանքով է, որ համաձայնություն է ձեռք բերվել դատավարությունն ու նախաքննությունն իրականացնել ՀՀ տարածքում: Սա այն չէ՞ ինչ ցանկանում ենք:

-Ոչ. ի՞նչ ասել է դատավարությունը և նախաքննությունն իրականացվելու է Հայաստանի տարածքում, իրականությունն այն է, որ դրանք իրականացվում են ռազմաբազայի շրջանակներում` ռուս իրավապահների կողմից: Ոչ մի նշանակություն չունի, որ ռազմաբազան աշխարհագրորեն գտնվում է Հայաստանի տարածքում: Ի վերջո, Հայաստանի տարածք ասվածը աշխարհագրական հասկացությում է և ոչ թե իրավական: Կա քննչական ենթակայություն, կա դատական ընդատություն, ու պետք է խոսել այն մասին, թե այդ գործը ո՞ր քննչական ենթակայության և ո՞ր դատարանի ընդատությանն է պատկանում:
Ասում է` ՙՊերմյակովը նաև 3 զինվորական հանցագործություն է կատարել՚. դե, դրա համար նրան կարող էին դատապարտել ռուսաստանյան օրենքներով: Ես միշտ զուգահեռներ եմ անցկացնում Ավետիսյանների ընտանիքի դեմ կատարված ոճրագործության ու տարիներ առաջ դարձյալ Գյումրիում տեղի ունեցած համանման մյուս դեպքի հետ, երբ երկու զինծառայող քաղաքի մեջ կրակ էին բացել, ինչի արդյունքում և զոհ կար, և վիրավորներ: Այդ երկու ռուս զինվորը բացի հայ քաղաքացուն սպանելուց ու մյուսներին վիրավորելուց ևս կատարել էին զինվորական հանցագործություն, քանի որ զորամասը ապօրնաբար լքել էին զենքով: Սակայն նրանց դատավարությունը տեղի ունեցավ Հայաստանի Հանրապետության դատարանում` ՀՀ օրենքներով:

Ես, իհարկե, այս գործի շարունակությանը տեղյակ չեմ, թե նրանք Ռուսաստանում իրենց արժանի պատիժը կրե՞լ են, թե ոչ, բայց բան այն է, որ այն ժամանակ նման խնդրի առաջ չկանգնեցինք, ինչպես Պերմյակովի հետ կապված է տեղի ունենում: Ու ես չեմ հասկանում, թե ի՞նչն է պատճառը, որ այսօր ռուսական կողմը համանման իրավիճակի առնչությամբ, ի դեպ, այն ժամանակ ևս գործողության մեջ էր հայ-ռուսական նույն համաձայնագիրը, բոլորովին այլ մոտեցում է ցուցաբերում:

Բացի այդ, ընդհանրապես, իրավաբանական տեսանկյունից անհեթեթություն է, երբ նախաքննության կամ դատական քննության հետ կապված քննչական ենթակայությունը կամ ընդատությունը որոշվում է նրանով, թե հանցագործը ով է` Պերմյակովն է՞, թե՞ ինչ-որ մեկը: Նման չափանիշ գոյություն չունի, որովհետև չի կարելի սկզբնական փուլերում որոշել, թե ո՞վ է կատարել հանցագործությունը և ըստ դրա էլ որոշել նաև ընդատությունը կամ քննչական ենթակայությունը: Հանցագործի ով լինելը պարզվում է, միայն դատավճռից հետո: Ուրեմն, չի կարելի կանխավարկած ընդունել, որ հանցագործը Պերմյակովն է, ու դրա հիման վրա որոշել` գործը պետք է քննի Ռուսաստանը: Սրանից մեկ այլ հարց է առաջ գալիս. եթե իրենք դեռ այս գլխից են որոշել, որ հանցագործը Պերմյակովն է, ուրեմն էլ ի՞նչն են քննում: Կրկնում եմ, սա անհեթեթություն է, որ հրամցնում են մեր հասարակությանը:

– Ռուսական կողմը տարբեր հայտարություններով հավաստում է` իրենք շահագրգռված են, որ մեղավորը կամ մեղավորները պատժվեն օրենքի ողջ խստությամբ, տեղի ունենա արդար դատավարություն, այսինքն, այն, ինչը մեր ժողովրդի ցանկությունն ու պահանջն է: Ուրեմն, ի՞նչն է ձեր անհանգստացնում:

-Իմ անհանգստությունը որպես իրավաբանի հետևյալում է. եթե քրեական գործը հարուցման պահից սկսվում կամ ընթանում է ապօրինություններով, ուրեմն հետագայում ինչպիսի դատավճիռ էլ կայացվի, ոչ ոք այն չի կարող ընդունել որպես օրինական, հիմնավոր, համոզիչ ու հավաստի: Սխալ քննությունը չի կարող հանգեցնել ճիշտ, համոզիչ արդյունքի, իսկ քննությունը հիմա սխալ է ընթանում, բացարձակ խախտումներով` զուտ այն պատճառով, որ քննողը ոչ լեգիտիմ մարմին է, այսինքն` Գյումրիում տեղի ունեցած 7 հոգու սպանության գործը քննում է ոչ թե Հայաստանը, այլ Ռուսաստանը:

-Հայտարարվեց, թե Պերմյակովի գործը գտնվում է ՌԴ նախագահի անձնական վերահսկողության ներքո, ում 3 օրը մեկ քննչական կոմիտեն տեղեկացվում է գործի ընթացքի վերաբերյալ: Սրան էլ գումարած այն, որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը համատեղ են քննություն իրականացնում, այս ամենը բավարար հիմքեր չե՞ն մեր ժողովրդի կասկածները փարատելու համար:

– Խորհրդային արտահայտություն է, երբ ասվում է, թե իրավական գործը գտնվում է երկրի ղեկավարի անմիջական վերահսկողության տակ: Նախաքնությունը պետք է գտնվի միայն վերադաս դատախազի հսկողության տակ, իսկ հետո գործը պետք է գտնվի դատարանի վարույթում: Սա քաղաքական հարց չէ, ուրեմն ինչո՞ւ պետք է իրավական խնդիրը գտնվի ՌԴ նախագահի հսկողության տակ, չէ՞ որ նախագահը ոչ նախաքննական մարմին է, ոչ նախաքննական մարմնի նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազ, ոչ էլ դատարան է, ինչո՞ւ պետք է հսկի գործի քննությունը: Ճիշտ հակառակ գործընթացը պետք է լինի` նախագահին պետք է մեկուսացնել գործի նկատմամբ որևէ հսկողությունից, որպեսզի հնարավոր լինի այն նորմալ քննել: Մեկ այլ խորհրդային ՙլոզունգ՚ էլ էին տարածել, թե նախագահը ասաց անպայման քրեական գործ հարուցեք. ես սրանք համարում եմ աչքկապոցի` իրավական ապօրինությունները քողարկելու համար:

Ի դեպ, ես դրականորեն չեմ վերաբերվում նաև երկու մարմինների` Հայաստանի ու Ռուսաստանի քննչական մարմիների կողմից քննություն կատարելուն, դա իրավաբանության մեջ չլսված բան է: Կարող է մի երկրի քննչական մարմինը մյուս երկրի մարմնին հանձնարարություններ տալ, բայց իրար հետ գործ քննելը անհասկանալի բան է: Հենց միայն դրա համար կարող ենք նաև ասել, որ սխալ ընթացքով է գնում գործի քննությունը, հենց միայն դրա համար ցանկացած ձեռք բերված ապացույց վաղը կարող է դառնալ ոչ օրինական:
Եվ ուրեմն, թե ռուսական կողմը որքանո՞վ է շահագրգռված գործի օբյեկտիվ քննությամբ, այդ գործի լիարժեք բացահայտմամբ, չգիտեմ, ինչպես նաև չգիտեմ` սպանողը կամ սպանողներն իրենց պատիժը կստանա՞ն, այն կլինի մե՞ղմ, թե՞ ավելի դաժան, բայց ես մի բան վստահաբար կարող եմ ասել, եթե քննությունը ի սկզբանե տեղի է ունենում օրենքի խախտմամբ, ապա արդյունքները երբեք չեն կարող լինել բոլորի համար համոզիչ:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ