Գլխավոր » TOP, Արևմտյան Հայաստան, Թուրքիա, Իրավական փաստաթղթեր, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Ով է թուրքը, Տարածաշրջան, Ցեղասպանություն, Քաղաքականություն

Այսօր պահը նպաստավոր չէ՞ բարձրացնելու Թուրքիայի կողմից բռնազավթված Արևմտյան Հայաստանի հարցը

Սեպտեմբեր 24, 2015թ. 09:52
Հակոբ Չաքրյան

Հարցազրույց թուրքագետ ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆԻ հետ

Ի՞նչ գործընթացներ են այսօր տեղի ունենում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման, դատապարտման ու հատուցման ուղղությամբ, քանի որ տպավորությունն այնպիսին է, որ Ապրիլի 24-ի Մեծ եղեռնի զոհերի ոգեկոչման միջոցառումներից հետո, կարծես, փոքր-ինչ դադարի փուլում ենք` և’ մենք, և’ աշխարհը:

-Դա տրամաբանական է, որովհետև Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի նախօրյակին տեղի ունեցան նշանակալից իրադարձություններ, դրանցից մեկը Հռոմի պապի հայտնի ելույթն էր Հայոց ցեղասպանության մասին, մյուսը Եվրոխորհրդարանի կողմից Ապրիլի 24-ը ցեղասպանությունների ոգեկոչման միջազգային օր հայտարելու մասին որոշումն է, որով Եվրոխորհրդարանն իր անդամ երկրներից պահանջեց ևս նման որոշում ընդունել: Այսինքն, բավական լուրջ տեղաշարժեր եղան: Սակայն ակնկալել, որ մեզ համար կարևոր այդ խնդիրը պետք է անվերջ լինի աշխարհի օրակարգում` իրատեսական չէ: Մանավանդ որ, աշխարհում, մասնավորաբար, տարածաշրջանում իբրև թե քիչ էին պրոբլեմները, վերջին շրջանում դրանց ավելացավ նաև սիրիական փախստականների հարցը: Այս լարվածությունը շեղում է Արևմուտքի ուշադրությունը և հնարավորություն չի տալիս միջազգային կազմակերպություներին կենտրանանալՀայոց Ցեղասպանության խնդրի վրա:
Բայց նաև պետք է ասեմ, որ այլևս եկել է ժամանակը, որ Հայոց Ցեղասպանությունը ճանաչման հարթությունից փոխադրվի հետևանքների վերացման հարթություն:
Սակայն խնդիրը այն է, որ այստեղ մեր քայլերը պետք է լինեն հաշվարկված, ճիշտ ժամանակին, որովհետև եթե հանկարծ ձախողենք, ապա այդ մեծագույն սխալն ուղղելու համար մեզանից կպահանջի երկար տարիներ ու հսկայական ջանքեր:

-Ապրիլի 24-ին ոգևորվեցինք, երբ տեղեկացանք, որ Գերմանիայի խորհրդարանը Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բանաձև է ընդունելու, սակայն դա այդպես էլ տեղի չունեցավ: Օրերս, սակայն Գերմանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Մ. Քիեսլերը ասել է, թե Բունդեսթագում կրկին թեժ քննարկումներ են տեղի ունեցել և հնարավոր է, որ աշնանը Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի քննարկում լինի: Այս գործընթացի՞ց ինչ ակնկալենք:

– Եթե Գերմանիայի դեսպանը նման համոզմունք չունենար, դժվար թե այդպիսի հայտարարություն աներ, չէ՞ որ իրեն ոչ ոք չի ստիպել դա ասել: Հարցին ամբողջական պատասխան տալու համար փոքր-ինչ վերլուծենք ստեղծված իրավիճակը: Վերջին շրջանում Գերմանիա-Թուրքիա հարաբերությունները բավականին սրվել են: Մի քանի օր առաջ Գերմանիայի ԱԳ նախարարությունը հայտարարություն էր տարածել, որ Թուրքիան պետք է զերծ մնա քրդական ՊԿԿ-ի դիրքերը ռմբակոծելուց: Նաև հիշեցրել, որ եթե Թուրքիան միացել է ՙԻսլամական պետություն՚ կոչվող կազմակերպության դեմ մարտնչող կոալիցիոն ուժերին, ուրեմն պետք է ճշգրտորեն կատարի տված խոստումները: Սա բավական կոշտ հայտարարություն է, կարելի է ասել կարգադրություն, պահանջ: Հետո, Թուրքիան այլևս չունի հակահրթիռային համակարգեր, քանի որ մեկ ամիս առաջ Գերմանիան ու ԱՄՆ-ը նրա տարածքից հանեցին իրենց իսկ տեղադրած համակարգերը: Երկու երկրների այս քայլը ևս մի ճնշում էր Թուրքիայի հանդեպ, հասկացնում են` զգույշ մնա, եթե չկատարես ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի պահանջները` ավելի մեծ փորձանքներ կարող են գալ գլխիդ: Օրինակ, ԱՄՆ-ը ու Գերմանիան կարող են ՊԿԿ-ի կենտրանակայանում, որը թուրքերը հաճախ են ռմբակոծում, տեղադրել շարժական հակահրթիռային համակարգեր և ոչնչացնել թուրքական ինքնաթիռները: Ասելիքս այն է, որ Արևմուտքում խիստ դժգոհություն կա Էրդողանի հանդեպ, չեն վստահում ոչ այդ երկրի նախագահին, ոչ էլ առհասարակ թուրքական պետությանը:

Բացի այդ, Արևմուտքը Թուրքիայի դեմ զայրացած է նաև սիրիացի փախստականների հարցում: Թուրքիան Սիրիայից մոտ 2 մլն փախստական բերեց ու կուտակեց իր ճամբարներում, ընդորում նրանք ոչ թե Բաշար Ասադից, այլ իսլամիստների վայրագություններից փախած սիրիացիներ են: Թուրքիան սկզբում հույսեր ուներ, որ զորք կմտցնի ու կտապալի Ասադի վարչակարգը, որից հետո այդ փախստականներին իր հետ կտանի Սիրիա, ովքեր կդառնան Թուրքիայի հենարանը Սիրիայում: Բայց իր ծրագիրը տապալվել: Իսկ այդ մարդիկ այսօր Թուրքիայում գտնվում են սարսափելի պայմաններում` սոված, ծարավ, ապրելու հնարավուրություն չունեն, ու միակ ելքը համարում են Հունաստանով դեպի Ավստրիա, ապա Գերմանիա փախչելը:
Փաստորեն, Թուրքիան ինքնագլուխ քայլ կատարեց, փորձեց իրականացրել մի ծրագիր առանց համաձայնեցնելու Արևմուտքի իր դաշնակիցների` Եվրոմիության, ՆԱՏՕ-ի հետ, որովհետև գիտեր, որ իրեն մերժելու են, դրա համար խորամանկեց ու փաստի առաջ կանգնեցրեց Արևմուտքին: Իսկ դիվանագիտության մեջ ամենից վտանգավորը նման խորամանկությունն է:
Հիմա դառնալով մեր խնդրին ասեմ. գերմանա-թուրքական այս լարվածությունը հնարավորություն է ստեղծում, որ Գերմանիան այս անգամ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևն ընդունի: Բայց ես չէի ցանկանա, որ Գերմանիան Թուրքիայի հետ ունեցած լավ կամ վատ հարաբերությունների տրամաբանությամբ գնար նման քայլի, քանի որ դա կլինի պարզ շահարկում:
Մինչդեռ չպետքէ մոռանալ, որ Գերմանիայի կողմից նման բանաձևի ընդունումը իր պարտավորության կատարում է ոչ թե որևէ մեկին արվող լավություն: Գերմանիան ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված ՙՑեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժի մասին՚ կոնվենցիայի տակ ստորագրած պետություն է, իսկ ցեղասպանությունների կանխարգելման հիմնական միջոցը նախ և առաջ ճանաչումն է: Այնպես որ, ճանաչելով Հայոց Ցեղասպանությունը Գերմանիան ընդամենը կկատարի Ցեղասպանության կոնվենցիայի տակ դրված ստորագրությունից բխող իր պարտականությունը:

-Հայերս մշտապես հույս ենք փայփայում, որ կգա այն օրը, երբ աշխարհն ի վերջո կճանաչի Թուրքիայի իրական դեմքը, քաղաքական իրավիճակն էլ կլինի այնքան նպաստավոր, որ մենք կկարողանանք բարձրացնել Թուրքիայի կողմից բռնազավթված մեր հայրենիքի` Արևմտյան Հայաստանի խնդիրը: Գուցե այսօր հենց այդ նպաստավոր պա՞հն է, մանավանդ որ Թուրքիայի ՙգլուխը խառն՚ է, անգամ խոսվում է այդ երկրի մասնատման մասին: Չմոռանանք, որ Թուրքիան 20-րդ դարասկզբին օգտվեց հենց նման <խառը ժամանակներից> ու իրականացնելով ցեղասպանություն` Արևմտյան Հայաստանը զրկեց իր բնիկներից:

-Որպեսզի կարողանանք խոսել Արևմտյան Հայաստանի մասին մենք պետք է ամրացնենք Հայաստանի Հանրապետությունը, կասեցնենք արտագաղթը, մեր տնտեսությունը զարգացնենք: Այդ դեպքում միայն միջազգային հանրությունը մեր պահանջատիրությունը լուրջ կընդունի: Իսկ այս պահին հիմք չկա ենթադրելու, որ մոտ ապագայում դա հնարավոր կլինի: Սակայն ասվածս ամենևին չի նշանակում, որ մենք պետք է չգործենք: Ինչպես արդեն ասացի, Հայոց ցեղասպանության հարցը միջազգային ճանաչման հարթությունից պետք է փոխադրել հետևանքների վերացման հարթություն: Ասել է, թե պետք է միջազգայնացնենք Ցեղասպանության հետևանքների վերացման հարցը, որպեսզի հնարավորության դեպքում պատրաստ լինենք կոնկրետ քայլերի, որպեսզի միջազգային հանրությունը ևս դրան պատրաստ լինի ու հասկանա մեզ:
Ինչ վերաբերվում է Թուրքիայի մասնատմանը, ապա, տեսեք, 1991-ից Հյուսիսային Իրաքում Քուրդիստան շրջանն է ձևավորվել, որը ունի իր բանակը, խորհրդարանը, կառավարությունը, դրոշը, այսինքն, դե ֆակտո անկախ է: Նույնը 2011-ից հետո ստեղծվեց Հյուսիսայում Սիրիայում, այստեղ էլ քրդական շրջանները ինքնուրույն են և ունեն ԱՄՆ աջակցությունը: Եթե այս քրդական պետական կազմավորումները ճանաչվեն նաև միջազգայնորեն, այսինքն` դե յուրե դառնան անկախ պետություններ, ակնհայտ է, որ Թուրքիայի Հարավ Արևելյան շրջաններում քրդական հարցը աննախադեպ կսրվի, այստեղի քրդերն էլ ոտքի կկանգնեն, այլևս չեն ցանկանա մնալ Թուրքիայի կազմում: Ու այդ ժամանակ Թուրքիան իրապես կկանգնի փաստի առաջ` կմասնատվի: Ահա սա է Թուրքիայի գլխին կանգնած սպառնալիքը:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ

Տպելու տարբերակ Տպելու տարբերակ

Դիտել TOP, Արևմտյան Հայաստան, Թուրքիա, Իրավական փաստաթղթեր, Լրահոս, Հարցազրույցներ, Ով է թուրքը, Տարածաշրջան, Ցեղասպանություն, Քաղաքականություն բաժնի բոլոր նյութերը



Digg this!Add to del.icio.us!Stumble this!Add to Techorati!Share on Facebook!Seed Newsvine!Reddit!Add to Yahoo!

Մեկնաբանությունները թույլատրված չեն